Wat is een dimmer

Een dimmer is een elektrische regelaar die ervoor zorgt dat een lamp meer of minder stroom krijgt. Daardoor kan de lamp feller of minder fel branden.

In een standaard installatie werkt een lichtschakelaar heel simpel: de stroom gaat aan of uit. Een dimmer werkt anders. Deze kan de hoeveelheid energie die naar de lamp gaat traploos regelen. Hierdoor ontstaat een dimfunctie.

De meeste dimmers worden gebruikt voor verlichting, maar het principe kan ook worden toegepast bij andere apparaten waarbij het vermogen geregeld moet worden. In woningen wordt het echter vooral gebruikt voor dimbare lampen en verlichting.

Moderne dimmers bevatten elektronische onderdelen die de spanning en stroom naar de lamp regelen. Vaak wordt hiervoor een component gebruikt dat een triac wordt genoemd. Hiermee kan de dimmer bepalen hoeveel energie naar de lamp gaat.

Waarom is een dimmer belangrijk

Een dimmer maakt verlichting veel flexibeler dan een gewone schakelaar. Het grootste voordeel is dat je de verlichting kunt aanpassen aan wat je op dat moment nodig hebt.

In een woning worden ruimtes vaak voor verschillende activiteiten gebruikt. Soms heb je fel licht nodig, bijvoorbeeld wanneer je kookt, werkt of schoonmaakt. Op andere momenten wil je juist rustig en sfeervol licht, bijvoorbeeld wanneer je ontspant in de woonkamer of televisie kijkt.

Met een dimmer kun je eenvoudig wisselen tussen deze situaties. Door het licht iets te dimmen verandert de sfeer in een ruimte direct. Dit maakt verlichting comfortabeler en prettiger in gebruik.

Daarnaast kan dimmen ook energie besparen. Wanneer een lamp minder fel brandt, gebruikt deze meestal minder elektriciteit. Bij sommige lampen kan dimmen ook de levensduur verlengen, omdat de lamp minder zwaar wordt belast.

Een ander voordeel is dat dimmen helpt om verblinding te voorkomen. Vooral in de avond kan fel licht te sterk zijn voor je ogen. Door de verlichting iets te dimmen wordt het licht rustiger en aangenamer.

Hoe werkt een dimmer

Een dimmer werkt door de elektrische spanning naar een lamp te regelen. Hierdoor krijgt de lamp minder energie en wordt het licht minder fel.

De meeste dimmers werken met wisselspanning uit het elektriciteitsnet. Deze spanning heeft een golfvorm die continu op en neer gaat. Een dimmer kan een deel van deze golf als het ware wegknippen, waardoor minder energie bij de lamp terechtkomt. Hierdoor brandt de lamp minder fel.

Dit proces gebeurt heel snel, tientallen keren per seconde. Voor het menselijk oog lijkt het daardoor alsof de lamp gewoon zachter brandt.

Je kunt het vergelijken met een waterkraan:

• kraan helemaal open → veel water → fel licht
• kraan half open → minder water → gedimd licht

Door de dimmer te draaien of in te stellen bepaal je hoeveel energie de lamp krijgt.

Verschillende soorten dimmers

Niet alle dimmers werken op dezelfde manier. Verschillende lampen hebben namelijk verschillende technieken nodig om goed te kunnen dimmen.

Fase-aansnijding dimmer

Bij een fase-aansnijding dimmer wordt het begin van de spanningsgolf afgesneden. De stroom start dus iets later in elke cyclus.

Deze techniek werd vroeger veel gebruikt voor:

• gloeilampen
• halogeenlampen

Een nadeel van deze methode is dat het dimbereik vaak beperkter is en dat er soms storing of brom kan ontstaan.

Fase-afsnijding dimmer

Bij een fase-afsnijding dimmer wordt juist het einde van de spanningsgolf afgesneden. Hierdoor verloopt het dimmen vaak vloeiender.

Deze techniek wordt tegenwoordig vaak gebruikt bij:

• dimbare LED-lampen
• elektronische transformatoren

Fase-afsnijding dimmers werken meestal stabieler en veroorzaken minder storingen.

Universele LED-dimmers

Veel moderne dimmers zijn universeel en kunnen automatisch schakelen tussen verschillende dimtechnieken. Hierdoor werken ze met verschillende soorten lampen.

Dit is handig omdat LED-verlichting tegenwoordig het meest wordt gebruikt in woningen.

Waar kom je een dimmer tegen in huis

Dimmers worden in veel ruimtes toegepast om verlichting beter te kunnen regelen.

Woonkamer

In de woonkamer wordt een dimmer vaak gebruikt voor plafondlampen of spotjes. Hierdoor kan het licht fel zijn tijdens activiteiten, maar zachter worden tijdens ontspanning.

Eetkamer

Verlichting boven de eettafel wordt vaak dimbaar gemaakt. Tijdens het eten zorgt zachter licht voor een warmere sfeer.

Slaapkamer

In slaapkamers wordt een dimmer gebruikt om het licht rustiger te maken voordat je gaat slapen.

Keuken

In sommige keukens wordt verlichting dimbaar gemaakt zodat je helder werklicht hebt tijdens het koken, maar ook sfeerverlichting in de avond.

Voorbeelden uit een elektrische installatie

Voorbeeld 1: Schakelaar vervangen door dimmer

Een gewone lichtschakelaar wordt vervangen door een dimmer. De bedrading blijft meestal hetzelfde, maar de dimmer kan nu de stroom naar de lamp regelen.

Voorbeeld 2: LED-spotjes dimmen

In een woonkamer worden meerdere LED-spotjes geplaatst. Met een LED-dimmer kan de lichtsterkte worden aangepast van fel werklicht naar zachte sfeerverlichting.

Voorbeeld 3: Slimme dimmers

Sommige dimmers werken met slimme systemen. De verlichting kan dan worden bediend via een app, afstandsbediening of spraakassistent.

Veelgestelde vragen