Een gietmof is een kabelverbinding die u in een kunststof mal maakt en daarna volledig met giethars omgiet, zodat de verbinding waterdicht, elektrisch geïsoleerd en mechanisch beschermd is. U komt hem vooral tegen onder de grond: denk aan de kabel naar de tuinverlichting, de stroomvoorziening van een schuur of tuinhuis, of het herstellen van een grondkabel die bij het spitten is beschadigd. Precies daar waar een gewone lasklem of kroonsteen binnen een paar seizoenen zou wegroesten, houdt een gietmof het jarenlang droog. In Nederland is dat geen luxe maar noodzaak: onze bodem is vrijwel altijd vochtig, en een kabelverbinding die in de grond ligt, staat vroeg of laat onder water. De giethars sluit elke naad zo dicht af dat de verbinding beschermingsgraad IP68 haalt, de hoogste waterdichtheidsklasse, geschikt voor langdurige onderdompeling.
Inhoudsopgave
Wat is een gietmof precies?
Het woord "gietmof" verraadt eigenlijk al hoe hij werkt. Een mof is in installatietaal een omhulsel om een kabelverbinding, en gieten slaat op wat u ermee doet: u giet er vloeibare hars in die vervolgens uithardt. Vandaar dat vakmensen ook wel spreken van een gietharsmof. Het is dus geen kant-en-klaar stekkerblokje, maar een bouwpakket waarmee u zelf een verbinding maakt en die daarna voorgoed inpakt.
Dat "voorgoed" is meteen het grote verschil met andere verbindingen. Een kroonsteen in een groepenkast kunt u later weer losdraaien; een uitgeharde gietmof niet. De hars sluit koper, isolatie en de complete verbinding lucht- en waterdicht in. Wat u wint is betrouwbaarheid op een plek waar u nooit meer bij wilt komen, wat u inlevert is de mogelijkheid om nog iets aan te passen. Voor een verbinding die een meter diep de grond in gaat, is die ruil vrijwel altijd de juiste.
Uit welke onderdelen bestaat een gietmof?
Koopt u een compleet gietmofpakket, dan zit daar meestal alles in wat u nodig heeft. Fabrikanten zoals Cellpack, Filoform, Conex en ATTEMA leveren het als één set, en die set bestaat vrijwel altijd uit drie delen:
- De mal (het omhulsel): een kunststof bakje of kokertje dat straks de vorm van de gegoten verbinding bepaalt en de hars op zijn plek houdt. In deze mal komt de verbinding te liggen.
- De verbindingsklem (kroonsteen of lasklem): hiermee legt u de eigenlijke elektrische verbinding tussen de aders. Bij de meeste pakketten zit een geschikte klem al inbegrepen, inclusief een aansluitpunt voor de aardedraad.
- De tweecomponenten-giethars: twee vloeistoffen in een zakje of blister die u vlak voor gebruik mengt. Zodra ze samenkomen begint een chemische reactie, en na verloop van tijd wordt het geheel steenhard.
De maat van het pakket bepaalt hoe zware kabels erin passen. Leveranciers voeren pakketten voor aders van ongeveer 0,5 tot 35 mm², in uitvoeringen voor 3-, 4- of 5-aderige kabels. Ook de kabeldiameter en de maximale spanning die op de verpakking staan (bijvoorbeeld tot een kabeldiameter van 25 mm en 500 V bij een veelverkocht type) zijn productwaarden van dat specifieke pakket, geen algemene grens. Kies het pakket dus op de kabel die u werkelijk in handen heeft.
Waarvoor gebruikt u een gietmof?
Bijna elke gietmof in Nederland zit in de grond. Dat is geen toeval: het is precies de plek waar u een verbinding wilt die u nooit meer hoeft te onderhouden en die tegen vocht moet kunnen. De klassiekers zijn:
- Tuinverlichting en tuinstroom: de voedingskabel naar lampen, een vijverpomp of een stopcontact achter in de tuin.
- Een schuur, tuinhuis of garage: de grondkabel die vanaf de meterkast naar een los bijgebouw loopt.
- Kabelreparatie: een grondkabel die is doorgestoken door een schep, een grondboor of graafwerk kan met een gietmof weer waterdicht worden hersteld, zonder de hele kabel te vervangen.
- Aftakkingen: een extra aftakking op een bestaande grondkabel, bijvoorbeeld voor een poortopener of een tweede lichtpunt.
In al deze gevallen loopt er ook een aardedraad mee, en die verbindt u netjes mee in de mof. Juist bij een buitenaansluiting is een goede aarding belangrijk: het is uw beveiliging op het moment dat er ooit iets misgaat in een vochtige omgeving.
Giethars of gel: wat is het verschil?
In de winkel komt u naast de gietmof met giethars ook de gelmof tegen, en dat verschil is groter dan het lijkt. Beide maken de verbinding waterdicht tot IP68, maar ze doen dat op een tegenovergestelde manier.
Giethars hardt uit: na het gieten wordt de massa steenhard en zit de verbinding voorgoed vast. Dat geeft de stevigste, meest mechanisch beschermde verbinding, ideaal voor een kabel die u ingraaft en nooit meer aanraakt. Het nadeel is dat u er daarna echt niet meer bij kunt.
Gel hardt niet uit: het blijft zacht en kneedbaar. Wilt u de verbinding later nog eens openmaken of aanpassen, dan is een gelmof handiger, want u kunt de gel wegduwen en de aders weer vrijmaken. De prijs die u daarvoor betaalt is een iets minder robuuste, minder trekvaste verbinding.
Kort samengevat: voor een definitieve verbinding diep in de grond kiest u giethars, voor een verbinding die u misschien ooit nog wilt herzien een gelmof.
Een gietmof aansluiten in stappen
Een gietmof maken is op zich goed te volgen werk, maar het luistert nauw. Een verbinding die straks onbereikbaar in de grond ligt, moet in één keer goed zijn. In grote lijnen gaat het zo:
- Schakel de installatie spanningsvrij en controleer met een spanningszoeker dat de kabel daadwerkelijk dood is. Werk nooit aan een grondkabel die nog onder spanning staat.
- Strip de kabelmantel en de aders over de lengte die de fabrikant aangeeft. Houd de volgorde van de kleuren aan: bruin en blauw voor fase en nul, groen/geel voor de aarde.
- Verbind de aders kleur op kleur met de meegeleverde kroonsteen of lasklem, en draai de klemmen stevig vast. Sluit de groen/gele aardedraad aan op het daarvoor bedoelde aardpunt. Een slecht aangedraaide klem is de meest voorkomende oorzaak van een latere kortsluiting of storing.
- Leg de verbinding in de mal en klik of schuif de mal dicht volgens de instructie.
- Meng de twee componenten van de giethars volgens de verpakking, meestal door een binnenzakje kapot te knijpen en goed te kneden, en giet de hars in de mal tot de verbinding volledig onder staat. Werk bij voorkeur boven de 10 °C; de meeste harsen verwerken tussen ongeveer 0 en 35 °C.
- Laat de hars uitharden. Fabrikanten en leveranciers houden meestal een richttijd van ongeveer één uur aan voordat de verbinding belastbaar en ingraafbaar is. Pas daarna legt u de kabel terug en vult u de sleuf.
Klinkt dit als werk waar u liever een vakman bij haalt? Dat is een verstandige gedachte. Een buitenaansluiting die niet klopt, merkt u vaak pas als het te laat is, en dan ligt hij al onder de grond.
Is een gietmof veilig en volgens de norm?
Een correct gemaakte gietmof is een van de veiligste kabelverbindingen die er bestaan voor in de grond: waterdicht, isolerend en trekvast in één. Toch roept dat een terechte vraag op. De NEN 1010, de norm voor laagspanningsinstallaties in Nederland, hanteert namelijk als hoofdregel dat elektrische verbindingen toegankelijk moeten blijven voor inspectie, beproeving en onderhoud (bepaling 526.3). Een gietmof die een meter diep in de grond ligt, is dat juist niet.
Daar heeft de norm bewust een uitzondering voor. Verbindingen van in de grond gelegde kabels, gemaakt met een daarvoor bestemde kabelmof, mogen wél onbereikbaar worden weggewerkt. Datzelfde geldt voor verbindingen die volgens de toepasselijke productnorm niet bereikbaar hoeven te zijn. De voorwaarde is dan wel dat de verbinding aantoonbaar geschikt en onderhoudsvrij is voor die toepassing. Een gietmofpakket dat voor grondkabels is bedoeld voldoet daaraan, mits u het gebruikt zoals de fabrikant voorschrijft en de mof bij de kabel past.
Twee dingen blijven mensenwerk en bepalen of de mof echt veilig is. Ten eerste de verbinding zelf: stevig aangedraaide klemmen, de juiste ader op de juiste plek en de aarde correct meegenomen. Ten tweede de keuze van het pakket: de maat moet passen bij de doorsnede en het aantal aders van uw kabel. Zit dat goed, dan heeft u een verbinding waar u decennia lang niet meer naar hoeft om te kijken.
Veelgestelde vragen
Waar gebruikt u een gietmof voor?
Voor een waterdichte kabelverbinding in de grond. In de praktijk gaat het bijna altijd om grondkabels in de tuin: de voeding naar tuinverlichting, een schuur of tuinhuis, of het herstellen van een grondkabel die is beschadigd. De giethars sluit de verbinding volledig af tot beschermingsgraad IP68, zodat vocht er niet meer bij kan. Voor een verbinding binnen in een droge groepenkast gebruikt u geen gietmof, daar volstaan gewone klemmen.
Grondkabel nodig in uw tuin? Neem contact opWat is het verschil tussen een gietmof met giethars en een gelmof?
Ze maken allebei een IP68-waterdichte verbinding, maar giethars hardt uit tot een steenharde, definitieve verbinding, terwijl gel zacht en kneedbaar blijft. Kies giethars als de verbinding voorgoed de grond in gaat en maximaal beschermd moet zijn. Kies een gelmof als u de verbinding later misschien nog wilt openmaken of aanpassen. Giethars is robuuster, gel is herwerkbaar.
Twijfelt u tussen hars en gel? Wij denken graag meeHoe lang moet de giethars van een gietmof uitharden?
Reken op ongeveer één uur voordat de verbinding belastbaar is en u de kabel mag ingraven, al verschilt de exacte tijd per merk en temperatuur. Giethars werkt het best boven de 10 °C; bij lagere temperaturen duurt het uitharden langer. Werk daarom niet in de vrieskou, en houd altijd de tijd aan die op de verpakking staat. Wacht liever een half uur te lang dan te kort: een nog niet volledig uitgeharde mof is nog niet waterdicht.
Vragen over het verwerken? Stel uw vraagKunt u een gietmof hergebruiken of weer openmaken?
Nee. Zodra de giethars is uitgehard, zit de verbinding voorgoed vast en kunt u de hars niet meer verwijderen. Moet u er toch bij, dan snijdt u de mof eruit en maakt u een nieuwe verbinding. Wilt u een verbinding die u wél kunt openen, kies dan vooraf een gelmof in plaats van giethars. De mal is bij sommige systemen herbruikbaar, maar de hars nooit.
Onzeker over uw bestaande verbinding? Neem contact opMag u een gietmof zomaar ingraven, en voldoet dat aan de norm?
Een correct gemaakte gietmof is juist bedoeld om in te graven. De hoofdregel in de NEN 1010 is dat verbindingen toegankelijk blijven voor inspectie en onderhoud (bepaling 526.3), maar de norm maakt een uitzondering voor verbindingen van in de grond gelegde kabels met een daarvoor bestemde kabelmof. Zo'n onbereikbare verbinding moet dan wel aantoonbaar geschikt en onderhoudsvrij zijn. Belangrijk is dus dat u het pakket op de juiste maat kiest, de aders stevig verbindt en de aarde meeneemt. Legt u de kabel bovendien op de voorgeschreven diepte met een waarschuwingslint erboven, dan zit u goed.
Buitenaansluiting laten aanleggen? Neem contact op