Leestijd: ± 11 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een krachtstroom-aansluiting is een zware elektriciteitsaansluiting met drie fasen en 400 volt, bedoeld voor apparaten die meer vermogen vragen dan een gewone aansluiting van 230 volt kan leveren. In de volksmond heet het krachtstroom of driefasenstroom, in vaktaal draaistroom, en vroeger sprak men van 380 volt.

Bij het woord krachtstroom denken veel mensen meteen aan iets gevaarlijks: hoogspanning, dikke masten in het weiland, alleen voor fabrieken. Dat beeld klopt niet. Krachtstroom is gewoon laagspanning, net als het stopcontact in uw woonkamer. Het enige verschil is dat er drie fasen tegelijk werken in plaats van één, en dat u daardoor veel meer vermogen kunt afnemen zonder een dikkere kabel te hoeven trekken.

Onthoud vooral dit, want het is de kern van dit artikel: krachtstroom is niet hoger of gevaarlijker van soort, het is bréder. Vergelijk het met een weg. Een gewone aansluiting is één rijstrook; krachtstroom is een driebaansweg. Er past meer verkeer op, maar de auto's rijden niet harder. Vroeger zag u krachtstroom vooral in werkplaatsen en de industrie, maar door de laadpaal, de warmtepomp en het koken zonder gas duikt het steeds vaker op in gewone woningen. Dit artikel legt uit wat krachtstroom precies is, waaraan u het herkent en, belangrijker nog, wanneer u het echt nodig heeft.

Wat is krachtstroom?

Krachtstroom is de gangbare naam voor een driefasen-aansluiting van 400 volt: een aansluiting met drie stroomvoerende draden (de fasen) in plaats van de ene fase die een gewoon stopcontact heeft. Doordat er drie fasen samenwerken, kan er veel meer elektrisch vermogen door dezelfde installatie dan bij een enkelvoudige aansluiting.

Om te snappen waarom dat zo is, helpt het om terug te gaan naar hoe stroom uw huis in komt. Het net van de netbeheerder levert altijd drie fasen aan, aangeduid als L1, L2 en L3. Een gewone woning gebruikt daar maar één van, plus de nuldraad: dat is een enkelfasige aansluiting van 230 volt, genoeg voor verlichting, stopcontacten en de meeste huishoudelijke apparaten. Bij krachtstroom gebruikt u alle drie de fasen tegelijk. In de meterkast ziet u dan niet twee, maar vijf draden binnenkomen: drie fasen, een nuldraad en de aarde.

De drie fasen lopen niet gelijk op. Ze zijn in de tijd een stukje ten opzichte van elkaar verschoven, precies een derde van een hele golf. Daardoor is er altijd wel ergens spanning, wat de stroom veel gelijkmatiger maakt dan bij één fase. Dat is ook waarom een elektromotor er zo van houdt: die drie verschoven fasen wekken vanzelf een draaiend magneetveld op, en daar draait de motor op. Vandaar de vakterm draaistroom.

Een misverstand dat we meteen uit de weg willen ruimen: krachtstroom is geen hoogspanning. Hoogspanning begint pas boven de 1.000 volt, en dat is het domein van de dikke transportkabels en de transformatorhuisjes. De 400 volt van krachtstroom valt daar ruim onder en heet gewoon laagspanning, dezelfde categorie als uw 230 volt-stopcontact. Krachtstroom is dus niet spannender, alleen krachtiger.

Krachtstroom en gewone stroom: 230 of 400 volt?

Het verschil zit hem in het aantal fasen, en dat verklaart meteen het verschil tussen 230 en 400 volt. Tussen één fase en de nuldraad staat 230 volt, precies wat een gewoon stopcontact levert. Tussen twee fasen onderling staat ongeveer 400 volt. Op één krachtstroomaansluiting heeft u dus eigenlijk beide spanningen tegelijk beschikbaar.

Dat "ongeveer 400" is geen willekeurig getal. Doordat de drie fasen in de tijd verschoven zijn, tellen twee fasen niet gewoon op tot 460 volt, maar komen ze samen uit op zo'n 400 volt (rekenkundig 230 maal de wortel van drie, ongeveer 398). Vroeger noemde men dit 380 volt; sinds de Europese netspanningen zijn geharmoniseerd, spreken we van 230 en 400 volt. Komt u nog ergens de aanduiding "380V" tegen, dan gaat het over precies dezelfde krachtstroom.

Waarom is die extra spanning en dat extra aantal fasen zo handig? Omdat u er meer vermogen mee kunt overbrengen zonder dikkere kabels. Vermogen is spanning maal stroom, en met drie fasen op 400 volt haalt u bij dezelfde ampèrewaarde grofweg drie keer zoveel vermogen als met één fase op 230 volt. Terug naar de weg-vergelijking: u legt geen bredere rijstrook aan, u legt er twee bij. Voor een zware verbruiker die anders een heel dikke, dure enkelfasige kabel zou vragen, is dat een elegante oplossing. Bijkomend voordeel: de belasting wordt over drie fasen verdeeld, waardoor uw hele installatie gelijkmatiger wordt belast.

Waaraan herkent u krachtstroom?

U herkent krachtstroom aan drie dingen: vijf draden in plaats van twee, een bredere beveiliging in de groepenkast, en een ander soort stopcontact. Wie een van die drie ziet, heeft vrijwel zeker met een driefasenaansluiting te maken.

Het duidelijkst is het aantal draden. Waar een gewone groep het doet met een fasedraad, een nuldraad en de geel-groene aarde, lopen er bij krachtstroom vijf aders naartoe: drie fasen, een nul en de aarde. In de groepenkast ziet u dat terug aan de beveiliging. Een gewone woninggroep hangt achter een smalle, éénpolige automaat; een krachtgroep hangt achter een bredere, driepolige automaat die alle drie de fasen tegelijk in- en uitschakelt. Vaak zit daar een driefasen-aardlekautomaat bij, herkenbaar aan de vier of vijf aansluitklemmen naast elkaar.

Het derde herkenningspunt is de stekker. Een gewoon apparaat heeft een platte randaardestekker met twee pennen; krachtstroom gebruikt een grotere, ronde stekker met meer pennen. In Nederland ziet u er twee soorten: de vijfpolige perilexstekker (typisch bij een oud fornuis) en de robuuste rode CEE-stekker die u kent van bouwplaatsen, campings en machines. Die rode kleur is een afspraak: rood betekent 400 volt.

Wilt u zeker weten wat er op een aansluiting staat, dan is meten het enige echte antwoord. Met een multimeter meet u tussen twee pennen of gaten of daar 230 of 400 volt op staat. Let wel: dat is geen klus om zomaar even te proberen. Op deze aansluitingen staat een spanning die bij een verkeerde handeling levensgevaarlijk is, dus laat meten en beoordelen over aan iemand die weet wat hij doet.

Waarvoor heeft u krachtstroom nodig?

U heeft krachtstroom nodig zodra een apparaat meer vermogen vraagt dan een enkelfasige groep van 230 volt kan leveren, of zodra een apparaat het simpelweg vereist. In een gewone woning gaat het dan meestal om een van deze vier: een laadpaal voor de elektrische auto, een warmtepomp, een zware kookplaat of fornuis, of machines in een werkplaats of schuur.

Vroeger was krachtstroom vooral iets voor bedrijven, maar de energietransitie heeft dat veranderd. Een laadpaal die uw auto in een paar uur vol laadt, doet dat op drie fasen. Een warmtepomp die het hele huis verwarmt, vraagt op koude dagen een flinke piek. En wie van het gas af gaat koken, komt met een brede inductiekookplaat al snel aan een driefasenaansluiting toe. Krachtstroom is dus geen relikwie uit de industrie meer, maar steeds vaker onderdeel van een moderne, verduurzaamde woning.

Niet elk zwaar apparaat vraagt trouwens automatisch krachtstroom. Soms kan een apparaat ook op twee fasen, en soms lost een extra gewone groep het probleem net zo goed op. Wat in uw situatie het handigst en het voordeligst is, hangt af van uw meterkast, uw aansluiting en wat u precies wilt aansluiten. Gebruik de wegwijzer hieronder om te zien of uw plan waarschijnlijk om krachtstroom vraagt.

Krachtstroom, perilex en de kookplaat

Perilex en krachtstroom worden vaak door elkaar gehaald, maar het is niet hetzelfde. Perilex is een type stekker en stopcontact, geen soort stroom. Een perilexaansluiting kán op krachtstroom zitten, maar heel vaak zit hij op een lichtere aansluiting met maar twee van de drie fasen. De stekker zegt dus niet automatisch dat u echte driefasen-krachtstroom heeft.

Dit misverstand ontstaat in de keuken. Een oud elektrisch fornuis of een brede kookplaat heeft een vijfpolige perilexstekker, en omdat die er zo zwaar en anders uitziet dan een gewone stekker, gaan mensen ervan uit dat er krachtstroom achter zit. In de praktijk is een klassieke fornuisgroep meestal een tweefasenaansluiting van rond de 7,4 kilowatt: twee van de drie fasen, niet alle drie. Pas de grootste, breedste platen komen echt aan een driefasenaansluiting van zo'n 11 kilowatt toe, en dat is dan pas krachtstroom in de volle zin.

Voor de praktijk betekent dit: laat u niet leiden door de stekker, maar door het typeplaatje van het apparaat. Daar staat precies op hoeveel fasen en hoeveel vermogen het toestel nodig heeft. Twijfelt u of uw inductiekookplaat op uw bestaande aansluiting past, dan is dat typeplaatje het eerste wat een elektricien bekijkt, nog vóór de stekker. Zo voorkomt u dat u onnodig krachtstroom laat aanleggen terwijl een gewone kookgroep prima had volstaan, of andersom dat u een te zware plaat op een te lichte groep aansluit.

Hoeveel ampère en vermogen levert krachtstroom?

Krachtstroom bestaat in vaste stroomsterktes: 16, 32, 63 en 125 ampère, elk met een eigen stekkervorm zodat u ze nooit kunt verwisselen. Hoe hoger de ampèrewaarde, hoe meer vermogen, en hoe dikker de kabel die erbij hoort. Het getal op de stekker is de stroom per fase, precies zoals het getal op een installatieautomaat in uw kast.

Nu een punt waar veel uitleg online de mist in gaat. U leest vaak dat 400 volt maal 16 ampère uitkomt op zo'n 6.400 watt. Dat klopt niet voor driefasenstroom. Omdat er drie fasen samenwerken, telt u het vermogen van alle drie op: 3 keer 230 volt maal 16 ampère komt uit op ongeveer 11.000 watt, dus rond de 11 kilowatt. Diezelfde rekensom met de wortel van drie (400 volt maal 16 ampère maal 1,73) geeft hetzelfde antwoord. Een krachtstroomaansluiting van 16 ampère levert dus grofweg 11 kilowatt, niet 6,4, en dat is nu juist waarom hij zo geschikt is voor zware verbruikers.

Die vermogens lopen snel op. Waar 16 ampère rond de 11 kilowatt zit, komt 32 ampère al op zo'n 22 kilowatt, ruim genoeg voor een snelle laadpaal of forse machines. De 63 en 125 ampère-uitvoeringen zijn zakelijk en industrieel terrein. Belangrijk is dat de stroom en de kabel bij elkaar passen: stuurt u te veel stroom door een te dunne kabel, dan raakt die oververhit, met kortsluiting of zelfs brand als gevolg. De juiste combinatie van ampère en kabeldoorsnede is precies waarom dit werk vakwerk is.

Krachtstroom laten aanleggen: wat komt erbij kijken?

Krachtstroom aanleggen is geen doe-het-zelfklus. Er komt vaak meer bij kijken dan één stopcontact: soms moet uw hele aansluiting van de netbeheerder eerst worden verzwaard van één naar drie fasen, en altijd moet de groep in de kast kloppen met de kabel en het apparaat erachter. Dit is werk voor een erkende elektricien, niet omdat het ingewikkeld moet doen, maar omdat een fout op deze zwaarte geen "groep die uitvalt" is maar een risico op kortsluiting, brand of elektrocutie.

De eerste vraag is of uw woning al driefasenstroom binnenkrijgt. Veel woningen hebben nog een enkelfasige aansluiting. Is dat bij u zo, dan moet de aansluiting eerst worden verzwaard, en dat regelt uw netbeheerder (het aanpassen van de hoofdaansluiting valt onder hun beheer, niet onder dat van de elektricien). Heeft u al drie fasen binnen, dan is het vaak een kwestie van een extra krachtgroep bijplaatsen in de meterkast en de kabel naar het apparaat trekken.

In de groepenkast krijgt een krachtstroomgroep zijn eigen beveiliging: een driepolige automaat en een aardlekbeveiliging, met een kabeldoorsnede die past bij het vermogen en de lengte van de leiding. Een zware groep als deze hoort volgens de NEN 1010 op een eigen kring met een aardlekbeveiliging van 30 milliampère, en met een kabel die op maat wordt gekozen op het vermogen en de lengte. Wat het precies kost om krachtstroom te laten aanleggen, hangt sterk af van uw situatie: of de aansluiting verzwaard moet worden, hoe ver het van de meterkast naar het apparaat is, en welk vermogen u nodig heeft. Wilt u weten wat er in uw geval nodig is en wat dat kost, vraag dan een vrijblijvende offerte aan of bekijk onze tarieven. Dan weet u waar u aan toe bent voordat er iets wordt aangelegd.

Varianten van krachtstroom

Krachtstroom komt in een paar vaste uitvoeringen, elk met een eigen stekker en vermogen. Klap hieronder open wat voor u van toepassing is.

Veelgestelde vragen