Leestijd: ± 10 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een multimeter is een elektrisch meetinstrument waarmee u spanning (volt), stroom (ampère) en weerstand (ohm) meet, meestal aangevuld met een doorbel- en diodefunctie. Het is dus eigenlijk drie meters in één: een voltmeter, een ampèremeter en een ohmmeter samen in één apparaat. Vandaar de vaknaam universeelmeter.

De afstandsbediening doet het niet, een tuinlampje blijft donker, of u twijfelt of een zekering nog heel is. In plaats van te gokken pakt u een multimeter en meet u het gewoon na. Voor dat soort vragen is het een van de handigste stukken gereedschap in huis. Tegelijk zit er een grens aan: de basis kunt u prima zelf, maar 230 V netmeten en foutzoeken in de installatie is vakwerk. Dit artikel legt uit wat de standen betekenen, hoe u er veilig de basis mee meet, en waar die grens precies ligt.

Wat is een multimeter?

Een multimeter is een meetinstrument dat verschillende elektrische grootheden meet: spanning, stroom en weerstand, en bij de meeste modellen ook doorbellen en een diodetest. U kiest met een draaiknop wat u wilt meten, houdt de twee meetpennen op de juiste punten en leest de waarde af op het scherm.

De meeste huishoud- en klusmeters zijn digitaal: ze tonen een getal op een lcd-schermpje. Dat leest makkelijker en nauwkeuriger af dan de klassieke analoge meter met een wijzer over een schaal. Digitaal is daarom vandaag de standaard, en analoog is een nichekeuze geworden.

Belangrijk om te onthouden: een multimeter is een meetinstrument, geen beveiliging en geen speelgoed. Wat u ermee meet, is vaak levende elektra. Juist daarom draait dit artikel niet alleen om "hoe meet ik", maar ook om "wat meet ik veilig zelf, en wat laat ik liever over aan een elektricien".

Wat kunt u meten met een multimeter?

Met een multimeter meet u in de basis vier dingen: spanning, stroom, weerstand en doorverbinding (doorbellen). Veel modellen kunnen daarnaast een diode testen, en de duurdere ook capaciteit, frequentie of temperatuur. Voor thuisgebruik gaat het bijna altijd om die eerste vier.

Even in gewone taal wat elke meting u vertelt:

De V bestaat in twee smaken. V~ is wisselspanning (AC), zoals uit het stopcontact komt. V= is gelijkspanning (DC), zoals uit een batterij of accu. Dat onderscheid is geen detail: kiest u de verkeerde soort, dan leest u onzin af. Uit een stopcontact meet u wisselspanning, uit een 9V-blokje gelijkspanning.

Doorbellen is voor de meeste mensen de nuttigste functie in huis. De meter geeft een piep zodra twee punten elektrisch verbonden zijn. Zo controleert u in een paar seconden of een draad niet gebroken is, of een zekering die mogelijk door een kortsluiting is doorgeslagen nog heel is, of dat een schakelaar echt sluit. Dat doet u wel altijd spanningsloos, daarover verderop meer.

De draaiknop en aansluitingen uitgelegd

De draaiknop is het hart van de multimeter: u kiest er éérst mee wat u wilt meten, en pas daarna meet u. Vergelijk het met de standenknop van een oven. Zet u hem op de verkeerde stand, dan krijgt u geen of een misleidend resultaat, en soms beschadigt u de meter. Kiezen komt dus vóór meten.

Naast de knop heeft elke multimeter aansluitingen (bussen) voor de meetsnoeren. Drie komen bijna altijd terug:

• COM (common): hier zit altijd het zwarte meetsnoer, bij elke meting.
• VΩmA: hier zit het rode snoer voor spanning, weerstand, doorbellen en kleine stroom.
• 10A (soms 20A): een aparte bus voor het rode snoer als u grote stroom meet.

Die 10A-bus is precies waar veel mensen de fout ingaan. Laat u het rode snoer per ongeluk in de 10A-bus zitten en meet u dan spanning, dan maakt u in feite een sluiting via de meter. Het gevolg is een knal en een doorgebrande meetzekering, in het slechtste geval schade aan de meter zelf.

In het blok hieronder ziet u een multimeter met een draaiknop die u kunt aanklikken. Kies een stand en u ziet meteen wat u meet, in welke bus het rode snoer hoort, en of het een veilige basismeting is of eerder vakwerk.

Kort samengevat welke stand waarvoor is: V~ voor netspanning en andere wisselspanning, V= voor batterijen en accu's, Ω voor de weerstand van een component, doorbellen voor de vraag of iets doorverbonden is, diode voor het testen van een diode of led, en A/mA voor stroom (met het rode snoer in de juiste bus). Weet u het bereik niet? Veel meters zijn auto-range en kiezen dat zelf.

Zo meet u veilig de basis

De veilige basismetingen zijn er drie: gelijkspanning (batterij of accu testen), weerstand en doorbellen. Die doet u met een gerust hart zelf, mits u de goede stand kiest en netjes te werk gaat. Ze hebben met laagspanning of met een spanningsloze kring te maken, en dat is precies waar het risico klein blijft.

Doorbellen doet u altijd spanningsloos. Schakel eerst de betreffende groep uit of trek de stekker eruit, en controleer dat er echt geen spanning meer op staat. Pas dan zet u de meter op de doorbel-stand en houdt u de pennen op de twee punten. Piept hij, dan is de verbinding heel. Piept hij niet, dan is er een onderbreking. Zo test u bijvoorbeeld of een verlengsnoer intern gebroken is, of een smeltzekering nog goed is.

Wat u met een multimeter beter niet als eerste stap doet, is even snel controleren of er 230 V op een draad staat. Dat kan technisch wel, maar het is niet de veiligste manier. Daarvoor bestaat beter gereedschap, en die grens leggen we in de volgende twee stukken uit.

Wat mag u zelf en wanneer belt u een elektricien?

De vuistregel is simpel: laagspanning en spanningsloze metingen mag u zelf, netspanning en foutzoeken in de vaste installatie niet. Een batterij testen, doorbellen of een weerstand meten is prima doe-het-zelfwerk. Zodra er 230 V of de groepenkast in het spel komt, wordt het werk voor een erkende elektricien.

Waarom die grens zo streng? Bij netspanning is een foutje niet zomaar een verkeerde meting. Een verkeerd ingestelde meter, een beschadigd snoer of een moment van onoplettendheid kan leiden tot een schok, een vlamboog of brand. En anders dan bij een batterij krijgt u bij 230 V geen tweede kans om het rustig over te doen.

Foutzoeken hoort er ook bij. Blijft een groep uitvallen, wordt een stopcontact warm of ruikt u een schroeilucht bij de meterkast, dan is de oorzaak zelden met één simpele meting gevonden. Een elektricien meet dan gericht en veilig door in de groepenkast en weet welke metingen wél iets zeggen en welke u op een dwaalspoor zetten. Wilt u zo'n storing laten opsporen, laat dat dan vakkundig doen in plaats van zelf de kast in te gaan.

Kort gezegd: de multimeter is geweldig om thuis kleine dingen na te meten, maar hij maakt van niemand een installateur. Twijfelt u of een meting veilig is? Dan is dat meestal het teken om te stoppen en het te laten nakijken.

Multimeter, duspol of installatietester: het verschil

Dit zijn drie verschillende gereedschappen die vaak door elkaar worden gehaald. Een multimeter meet van alles (spanning, stroom, weerstand). Een duspol zegt alleen of er spanning staat. Een installatietester meet isolatie en aarding voor een keuring. Ze vervangen elkaar niet.

Voor de vraag "staat er spanning op, ja of nee?" is een duspol (tweepolige spanningstester) eigenlijk beter dan een multimeter. Een duspol is laagohmig en meet onder belasting: hij trekt een klein beetje stroom, waardoor hij geen "schijnspanning" aanwijst en u een betrouwbaar ja/nee geeft. Een multimeter is juist hoogohmig en kan een restspanning oppikken die er praktisch niet toe doet, of verkeerd ingesteld staan. Wilt u puur zeker weten dat iets spanningsvrij is voor u eraan werkt, gebruik dan een duspol, geen multimeter.

Online wordt weleens gedaan alsof een multimeter en een spanningszoeker inwisselbaar zijn. Dat klopt niet. De multimeter is veelzijdiger, maar juist voor de veiligheidscheck "is het echt spanningsloos?" is het simpele gereedschap betrouwbaarder.

Een installatietester (ook wel Megger genoemd) is weer een heel ander apparaat. Die meet de isolatieweerstand in megaohm ("meggeren") en de aardingsweerstand, met een hoge testspanning. Dat hoort bij het keuren van een installatie volgens NEN 3140 en aanverwante normen, niet bij het snel nameten van een lampje. Een gewone multimeter kan dat niet, en die metingen horen ook echt bij een vakman.

Wat betekenen CAT II, CAT III en CAT IV?

CAT staat voor meetcategorie, en het zegt iets belangrijkers dan het kale voltgetal: hoe goed de meter bestand is tegen korte, krachtige spanningspieken (transiënten) op de plek waar u meet. Hoe dichter u bij de netinvoer meet, hoe hoger de CAT-categorie moet zijn. Bij 230 V thuis telt die categorie zwaarder dan alleen de spanning die op de meter staat.

Als vuistregel, van licht naar zwaar:

• CAT II: grofweg voor metingen aan apparaten en groepen die vanaf een stopcontact op het net zijn aangesloten (huishoudelijke toepassingen).
• CAT III: grofweg voor metingen aan de vaste verdeelinstallatie, zoals in de meterkast en aan groepen in de verdeelkast.
• CAT IV: voor metingen het dichtst bij de netinvoer, aan de aansluitkant van het pand.

Voor een gewone klus in huis (een apparaat of een groep vanaf het stopcontact) volstaat doorgaans een CAT II-meter. Wilt u iemand in de meterkast of verdeelinstallatie laten meten, dan is CAT III aan te raden.

Let bij aanschaf ook op een keurmerk of registratienummer van een onafhankelijk testlab (bijvoorbeeld KEMA, VDE, TÜV, UL of CSA). Fabrikanten mogen de CAT-aanduiding namelijk deels zelf claimen, en een onafhankelijk keurmerk geeft meer zekerheid dat de meter echt aan die categorie voldoet.

De precieze regels achter deze categorieën staan in de norm NEN 1010 en de productnorm voor meetinstrumenten. Wilt u zeker weten of uw installatie veilig is om aan te (laten) meten, dan geeft een installatie laten keuren daar uitsluitsel over.

Digitaal, analoog of True-RMS? De varianten

Multimeters bestaan in verschillende soorten. Voor de meeste mensen volstaat een eenvoudige digitale meter, maar het helpt om de begrippen te kennen die u op de verpakking tegenkomt. Klap hieronder open wat voor u van belang is.

De meetwaarden, de nauwkeurigheid (klasse) en de CAT-categorie die een fabrikant opgeeft, zijn productwaarden van dat specifieke model. De documentatie bij uw meter is dus altijd leidend boven een algemene vuistregel.

Welke multimeter heeft u nodig?

Voor thuisgebruik heeft u geen dure profmeter nodig: een degelijke digitale multimeter met doorbellen, een passende CAT-categorie en een betrouwbaar keurmerk is ruim voldoende. Waar het echt op aankomt is niet het aantal functies, maar de veiligheid en of het apparaat bij uw klussen past.

Let bij de keuze vooral op deze punten:

• CAT-categorie en spanning die bij uw metingen passen (voor thuis meestal CAT II, ruimer is CAT III).
• Een onafhankelijk keurmerk (KEMA, VDE, TÜV en dergelijke) in plaats van alleen een claim op de doos.
• Doorbellen met geluid, want dat is de functie die u waarschijnlijk het meest gebruikt.
• Goede meetsnoeren met stevige isolatie en nette meetpennen; slechte snoeren zijn een zwakke schakel.
• Gebruiksgemak zoals auto-range en een duidelijk, verlicht scherm.

Wij verkopen zelf geen multimeters, dus dit is puur advies zonder bijbedoeling. Een middenklasse digitale meter van een bekend merk gaat jaren mee en is voor de meeste huishoudens de verstandige keuze. Ga voor dagelijks professioneel gebruik of werk in de verdeelinstallatie een stap hoger, met een hogere CAT-categorie en True-RMS.

En onthoud: het beste gereedschap maakt een onveilige klus niet veilig. Is de meting die u wilt doen eigenlijk een klus voor een elektricien? Dan is niet de meter de vraag, maar wie hem vasthoudt.

Veelgemaakte fouten bij het meten

De meeste meetfouten komen door een verkeerde stand of een verkeerde bus, niet door een kapotte meter. Hieronder de fouten die het vaakst voorkomen, met wat er dan misgaat. Klap open wat u herkent.

Twijfelt u of uw meting klopt of dat uw installatie wel veilig is? Ga dan niet blind door met meten. Laat een elektricien meekijken; dat voorkomt schade en gedoe.

Veelgestelde vragen

Werkzaam in uw regio? Bekijk of Elektra Koning ook bij u in de buurt actief is. Meer termen uit de meterkast en het gereedschapskistje vindt u in onze begrippenlijst.