Leestijd: ± 10 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een gloeilamp is een lichtbron waarin een dun draadje van het metaal wolfraam zo heet wordt gestookt door elektrische stroom dat het gloeit en licht geeft. Dat warme, gele peertje zat meer dan honderd jaar lang in vrijwel elke lamp in huis. Toch koopt u er sinds een jaar of tien bijna geen nieuwe meer, en dat is geen toeval.

De reden staat centraal in dit artikel: een gloeilamp is spectaculair onzuinig. Hij zet maar 5 tot 10 procent van de stroom om in licht, de rest wordt warmte. Daarom heeft de Europese Unie de gewone gloeilamp tussen 2009 en 2012 stap voor stap uitgefaseerd, met de zuinige led als opvolger. Hieronder leest u hoe een gloeilamp werkt, waarom hij verdween, of u er nog mag kopen, en waar u op let als u overstapt op led.

Wat is een gloeilamp?

Een gloeilamp is een lichtbron die licht maakt met warmte. In een glazen bol zit een heel dun spiraaltje van het metaal wolfraam, de gloeidraad. Loopt er stroom door dat draadje, dan wordt het gloeiend heet en straalt het licht uit.

De opbouw is verrassend eenvoudig, en dat is precies waarom de gloeilamp meer dan een eeuw meeging. U vindt er vijf vaste onderdelen in:

• de glazen bol, die de gloeidraad afschermt van de buitenlucht;
• de gloeidraad van wolfraam, opgerold als een klein spiraaltje;
• twee steundraadjes die de gloeidraad op zijn plek houden en de stroom aanvoeren;
• een gasvulling (vacuüm of een edelgas zoals argon), zodat de draad niet opbrandt;
• de fitting, de schroef- of steekvoet waarmee de lamp in het armatuur zit.

Klik in het diagram hieronder op een onderdeel om te zien wat het doet.

Even iets rechtzetten wat vaak verkeerd wordt gedacht: een gloeilamp "verbruikt" geen licht, hij máákt het uit warmte. En juist dat maakt hem zo onzuinig, zoals u in de volgende sectie ziet.

Hoe werkt een gloeilamp?

Kort gezegd: de stroom loopt door de dunne wolfraamdraad, botst daar op elektrische weerstand en verhit de draad tot ongeveer 2.500 graden Celsius. Bij die temperatuur gloeit metaal fel wit-geel op. Dat heet thermische straling: alles wat heet genoeg wordt, gaat vanzelf licht geven.

Wolfraam is niet toevallig gekozen. Het heeft een extreem hoog smeltpunt van rond de 3.400 graden, dus het kan gloeiend heet worden zonder te smelten. Het vacuüm of edelgas in de bol houdt zuurstof weg, want met zuurstof erbij zou de gloeidraad simpelweg verbranden.

Hier zit meteen het grote nadeel. Van alle energie die een gloeilamp gebruikt, wordt maar 5 tot 10 procent echt licht. De rest, ruim 90 procent, verdwijnt als warmte. Een gloeilamp van 60 watt is daarmee eigenlijk een klein kacheltje dat toevallig ook licht geeft.

Die verhouding is de kern van het hele verhaal hieronder. Omdat een gloeilamp zoveel stroom in warmte stopt in plaats van in licht, greep de Europese Unie in.

Waarom zijn gloeilampen (bijna) verboden?

Gloeilampen zijn uitgefaseerd omdat ze te veel energie verspillen. Voor precies hetzelfde licht gebruikt een led tot 90 procent minder stroom. De EU wilde het energieverbruik en de CO2-uitstoot omlaag brengen, en de onzuinige gloeilamp was daarbij een logische eerste stap.

De uitfasering ging stap voor stap, niet in één klap. Vanaf 2009 verdwenen eerst de sterkste heldere gloeilampen (de 100 watt), daarna in stappen de lagere wattages, tot in 2012 vrijwel alle heldere gloeilampen niet meer geproduceerd of ingevoerd mochten worden. Later volgden de meeste halogeenlampen, die vanaf september 2018 uit de Europese handel verdwenen.

Eén ding is belangrijk om goed te snappen: het gaat om een productie- en invoerverbod, niet om een gebruiksverbod. Een gloeilamp die u nog in een lamp heeft zitten mag u gewoon blijven gebruiken. En er zit een randje aan het verhaal, want online wordt vaak te stellig gezegd dat gloeilampen zonder meer "verboden" zijn. Dat rechtzetten we in de volgende sectie.

Mag u nog gloeilampen kopen of verkopen?

Ja, dat mag nog, met een belangrijke nuance. Er mogen in Europa geen nieuwe gewone gloeilampen meer worden gemaakt of ingevoerd, maar bestaande voorraad mag gewoon worden verkocht. Winkels en handelaren die jaren geleden hun magazijn volstopten, verkopen die peertjes soms nog steeds.

Daarnaast zijn sommige speciale gloeilampen helemaal vrijgesteld. Denk aan lampjes voor de oven, de koelkast of bepaalde industriële en medische toepassingen, waar led (nog) geen geschikt alternatief is.

Online leest u soms dat gloeilampen "streng verboden" zijn en dat u strafbaar bent als u er een gebruikt. Dat klopt niet. Het verbod raakt de fabrikant en de importeur, niet de bewoner die thuis nog een oud peertje in de schemerlamp heeft draaien.

Gloeilamp versus led: het verschil

Het grootste verschil in één zin: een gloeilamp maakt licht met warmte, een led maakt licht met een halfgeleider, en dat is vele malen zuiniger. Waar de gloeilamp 5 tot 10 procent van de stroom in licht omzet, haalt een led moeiteloos het tienvoudige.

In de praktijk merkt u dat aan drie dingen: uw energierekening, hoe vaak u een lamp moet vervangen, en hoe warm de lamp wordt. De tabel zet de belangrijkste verschillen naast elkaar.

De hogere aanschafprijs van led schrikt sommige mensen af, maar dat is een misverstand dat snel wegvalt. Een led verdient het prijsverschil door het lagere verbruik meestal binnen een jaar terug, en gaat daarna nog jaren mee. De gloeilamp is dus goedkoop in de winkel, maar duur in het gebruik.

Eén eerlijk voordeel houdt de gloeilamp wel: zijn kleurweergave is prachtig warm en natuurlijk. Goede ledlampen benaderen dat inmiddels dicht, maar let bij het kiezen op de kleurtemperatuur in kelvin. Daarover leest u verderop meer.

Watt en lumen: hoeveel licht geeft een gloeilamp?

Bij een gloeilamp keek u naar het aantal watt, maar dat zegt eigenlijk niets over hoeveel licht u krijgt. Watt is verbruik, geen lichtsterkte. De hoeveelheid licht meet u in lumen, en dát is het getal waar u sinds led op moet letten.

Als vuistregel geeft een gewone gloeilamp ongeveer 10 tot 13 lumen per watt. Dat levert deze bekende waarden op:

Wilt u een oude 60 watt gloeilamp vervangen, zoek dan een led van rond de 800 lumen. Kijk niet naar de watt van de led (die is juist laag), maar naar de lumen. Zo krijgt u evenveel licht terug, voor een fractie van de stroom.

Types en fittingen van gloeilampen

Een gloeilamp bestond in veel vormen en maten, en die keuze bepaalde waar hij paste. Grofweg herkende u de vorm (het model) en de fitting (de voet die in de lamp draait of klikt). De twee fittingen die u het vaakst tegenkomt zijn E27 (de grote schroeffitting) en E14 (de kleine schroeffitting). De E staat voor Edison, de uitvinder van de schroefdraad; het getal is de diameter in millimeters, dus 27 mm en 14 mm.

Klap hieronder open wat voor u van toepassing is.

Gloeilamp gaat steeds kapot of de zekering springt: hoe kan dat?

Als een gloeilamp doorbrandt en op dat moment de zekering eruit vliegt, is dat meestal volkomen normaal. Op het moment dat de gloeidraad breekt, ontstaat er heel even een vonkboog en een kortsluiting in de bol. De lamp trekt dan kortstondig zoveel stroom dat de installatieautomaat (of bij oudere kasten de smeltstop) van de lichtgroep in uw groepenkast meteen afslaat. U hebt dan geen defect in huis, alleen een lamp aan het eind van zijn leven en een groep die netjes zijn werk deed. Meer over dat verschijnsel leest u bij kortsluiting.

Gaan uw lampen structureel veel te snel kapot, dan is er soms wél iets aan de hand. Veelvoorkomende oorzaken:

• de hoge inschakelstroom: een koude gloeidraad heeft weinig weerstand, dus het moment van aanzetten is het zwaarst;
• overspanning op het net: een blijvend te hoge netspanning verkort de levensduur van elke lamp;
• trillingen bij de lamp, bijvoorbeeld door zwaar verkeer of een deur die telkens dichtslaat;
• een slechte fitting of een los contact, waardoor de lamp knippert en warm wordt.

Slaat de zekering telkens áls u het licht aandoet uit, of blijven meerdere lampen achter elkaar sneuvelen, dan wijst dat op een echte elektrastoring en niet op toeval. Twijfelt u of uw groepenkast zelf nog in orde is, doe dan de gratis groepenkast-check. Laat het nakijken voordat u weer een nieuwe lamp indraait.

Van gloeilamp naar led: waar let u op?

Overstappen op led is meestal simpel: de juiste led kiezen en de oude eruit draaien. Let daarbij op vier dingen: de fitting (E27 of E14), de lumen (evenveel licht als de oude lamp), de kleurtemperatuur en of u wilt kunnen dimmen.

De kleurtemperatuur bepaalt de sfeer en staat in kelvin op de verpakking. Rond 2.700 kelvin geeft hetzelfde warme, gezellige licht als een oude gloeilamp. Hoe hoger het getal, hoe witter en koeler het licht. Voor een woonkamer zit u met 2.700 kelvin goed, voor een werkplek of garage mag het hoger.

Wilt u kunnen dimmen, let dan op het woord "dimbaar" op de verpakking, want niet elke led is dat. Een oude dimmer die voor gloeilampen was gemaakt, werkt bovendien niet altijd goed samen met led: soms hoort er een ander type dimmer bij, dat valt onder schakelmateriaal.

Gaat het om meer dan een paar lampjes, bijvoorbeeld een compleet nieuw verlichtingsplan met extra lichtpunten of inbouwspots, dan komt er soms bekabeling of zelfs een extra groep bij kijken. In dat laatste geval moet uw groepenkast worden uitgebreid. Twijfelt u wat in uw situatie handig is, dan denken wij graag met u mee.

Veelgestelde vragen