Klik aan Klik uit is een systeem om verlichting en apparaten draadloos aan en uit te zetten: een zender, zoals een afstandsbediening of een wandzender, stuurt via een radiosignaal op 433,92 MHz een ontvanger aan, zoals een tussenstekker of een inbouwmodule, die de lamp of het apparaat schakelt. Er komt geen nieuwe bedrading, geen hak- of breekwerk aan te pas: u drukt op de zender en de ontvanger klikt aan of uit.
Stel, u wilt een schemerlamp achter de bank vanaf uw plek kunnen bedienen, of een lamp op zolder waar nooit een schakeldraad is gelegd. Vroeger betekende dat een muur openbreken en een kabel trekken. Met een draadloos systeem steekt u een ontvanger in het stopcontact, koppelt u er een zender aan en klaar. Die eenvoud maakt het populair in huurwoningen, bij tijdelijke oplossingen en overal waar u snel iets wilt schakelen zonder te verbouwen. "KlikAanKlikUit" (afgekort KAKU) is in Nederland het bekendste voorbeeld, een merk van Trust, maar het achterliggende principe geldt voor alle draadloze 433 MHz-systemen. In dit artikel houden we het merk daarom op afstand en leggen we het begrip generiek uit. En we zijn eerlijk over de keerzijde: voor een strak en betrouwbaar eindresultaat over jaren wint een vaste installatie het nog altijd.
Klik aan Klik uit is een verzamelnaam voor draadloos, plug-and-play schakelen: u bedient een lamp of apparaat op afstand via een radiosignaal, zonder dat er een draad naartoe hoeft. Het systeem bestaat altijd uit twee helften die u aan elkaar koppelt: een zender die het commando geeft, en een ontvanger die het uitvoert. Zonder die twee samen gebeurt er niets.
Het is belangrijk om dat onderscheid meteen scherp te hebben, want zender en ontvanger worden vaak door elkaar gehaald. Een afstandsbediening of een wandzender is de zender: hij verstuurt alleen een signaal en schakelt zelf niets. Een tussenstekker, een inbouwmodule of een draadloze schakelaar is de ontvanger: die zit tussen het stopcontact en het apparaat, of achter uw bestaande schakelaar, en doet het echte werk. U koopt dus nooit "een Klik aan Klik uit" als één ding, maar altijd een combinatie.
De naam die de meeste mensen kennen is KlikAanKlikUit, een merk van Trust International. We noemen het hier puur als het schoolvoorbeeld, want de aanpak is generiek: er zijn meer fabrikanten die op dezelfde 433 MHz-band draadloos schakelen. In dit artikel gaat het dus over het principe, niet over één merk. Wie liever een strakke, vaste oplossing wil in plaats van losse draadloze onderdelen, komt uit bij regulier schakelmateriaal dat bekabeld in de wand wordt gemonteerd. Waarom u het ene of het andere kiest, leest u verderop.
Draadloos schakelen werkt met een kort radiosignaal: drukt u op de zender, dan zendt die een berichtje uit op de frequentie 433,92 MHz, en de gekoppelde ontvanger die op dat berichtje "luistert" schakelt zijn lamp of apparaat. Die 433,92 MHz is een vrij te gebruiken radioband, dezelfde soort band die ook draadloze deurbellen en weerstations gebruiken. Sommige nieuwere systemen werken op 868 MHz, maar 433 MHz is verreweg het meest voorkomend.
Om te voorkomen dat de zender van de buurman of een draadloze deurbel per ongeluk uw lamp aanzet, draagt elk signaal een uniek adres. Elke zender krijgt in de fabriek een willekeurige code toegewezen, uit in de orde van 16,8 miljoen mogelijkheden. De ontvanger onthoudt tijdens het koppelen precies bij welke code hij hoort en negeert al het andere. U kunt dat vergelijken met een tv-afstandsbediening die alleen de eigen tv aanstuurt en niet die van de buren.
Dat koppelen, ook wel aanleren genoemd, gaat volledig lokaal. U zet de ontvanger met een druk op de leerknop in leermodus, drukt daarna op de gewenste knop van de zender, en de ontvanger onthoudt dat adres (vaak knippert de lamp even ter bevestiging). Hier ontstaat een hardnekkig misverstand: online wordt weleens gedacht dat u internet of wifi nodig heeft om dit te koppelen. Dat klopt niet. Voor het gewone draadloos schakelen is geen router, geen bridge en geen internet nodig. Internet komt pas in beeld als u de boel ook via een app of met uw stem wilt bedienen, want dan koppelt u er een aparte gateway aan die wél met uw wifi praat.
Een draadloos systeem stelt u samen uit twee soorten bouwstenen: zenders die het signaal geven en ontvangers die schakelen. U kiest per situatie welke zender en welke ontvanger het handigst zijn. In de tabel hieronder ziet u de gangbare typen naast elkaar, daarna lichten we de drie ontvanger-typen toe, want daar zit meestal de keuze.
| Bouwsteen | Voorbeelden | Wat het doet |
|---|---|---|
| Zender | Afstandsbediening, wandzender (muurzender), mini-handzender | Verstuurt het commando; schakelt zelf niets |
| Ontvanger: tussenstekker | Stekkerblokje tussen stopcontact en apparaat | Schakelt wat erop is aangesloten (lamp, ventilator) |
| Ontvanger: inbouwmodule | Klein blokje achter bestaand schakelmateriaal | Maakt een bestaande schakelaar of stopcontact draadloos |
| Ontvanger: draadloze schakelaar | Wandschakelaar zonder bedrading | Plakt of schroeft u waar u maar wilt schakelen |
De tussenstekker is de laagdrempeligste ontvanger. U steekt hem in een stopcontact, steekt uw lamp of apparaat er weer in, en koppelt er een zender aan. Niets aan de muur, niets in de wand, en bij een verhuizing neemt u alles gewoon mee. Ideaal voor een schemerlamp, een kerstboom of een ventilator.
De inbouwmodule is een klein ontvangertje dat achter uw bestaande schakelaar of stopcontact in de inbouwdoos verdwijnt. Van buiten ziet u er niets van, en uw bestaande schakelaar blijft gewoon werken, maar u kunt het lichtpunt er nu ook draadloos bij bedienen. Hierover leest u meer in de volgende paragraaf, want hier komt wel spanning bij kijken.
De draadloze schakelaar is eigenlijk een zender in de vorm van een gewone wandschakelaar. Hij heeft geen bedrading nodig en u plakt of schroeft hem op elke plek waar u graag een schakelaar had gehad, bijvoorbeeld aan de andere kant van de kamer. Hij stuurt een ontvanger aan die het lichtpunt schakelt.
Een inbouwmodule is een kleine ontvanger die u achter een bestaande schakelaar of stopcontact plaatst, in de inbouwdoos, zodat dat punt naast de gewone bediening ook draadloos werkt. Dit is de nette oplossing als u niet met losse stekkerblokjes wilt werken en toch geen nieuwe bedrading wilt trekken. De module wordt tussen de bestaande draden geklemd en valt volledig uit het zicht weg.
Juist omdat de module in de inbouwdoos zit, komt hier de vaste installatie om de hoek kijken. De module wordt aangesloten op de fase en op de draad naar het lichtpunt, precies zoals bij het schakelaar aansluiten van een gewone schakelaar. Dat betekent dat u aan de installatie werkt en dat er spanning op kan staan. Voor een gewone tussenstekker hoeft u niets van elektra te weten, maar voor een inbouwmodule geldt dat wel.
Er is nog een praktisch punt: niet elke inbouwdoos heeft ruimte over. De module moet ergens bij, en in een ondiepe doos vol draden is dat soms krap. Ook heeft een schakelmodule vaak een nuldraad nodig, en die is bij oude schakelaars niet altijd aanwezig in de doos. Loopt u hier tegenaan, dan is dat precies het moment om een elektricien te laten meekijken in plaats van te forceren.
Het scherpste onderscheid in één zin: Klik aan Klik uit is draadloos en plug-and-play, regulier schakelmateriaal is vast bekabeld in de wand, en wifi- of Zigbee-domotica is een slimmer maar complexer systeem dat via een netwerk werkt. Alle drie schakelen ze uw licht, maar ze verschillen in hoeveel werk, betrouwbaarheid en mogelijkheden u krijgt. In de tabel hieronder staan ze naast elkaar.
| Kenmerk | Klik aan Klik uit (433 MHz) | Vast schakelmateriaal | Wifi/Zigbee-domotica |
|---|---|---|---|
| Bedrading | Geen nieuwe bedrading nodig | Bekabeld in de wand | Meestal bekabeld, soms op batterij |
| Installatie | Zelf, plug-and-play | Door een elektricien | App instellen, soms een hub |
| Bediening | Zender/afstandsbediening | Vaste wandschakelaar | App, stem, automatiseringen |
| Internet nodig? | Nee (alleen voor de app) | Nee | Ja, voor het slimme deel |
| Terugkoppeling | Meestal geen (blind signaal) | Directe, zekere schakeling | Vaak wel (status in de app) |
Een misverstand dat we graag rechtzetten: 433 MHz is geen wifi. Het draadloze signaal van Klik aan Klik uit staat helemaal los van uw internetnetwerk. Wilt u uw lampen via een app of via een spraakassistent bedienen, dan koppelt u het systeem via een aparte gateway alsnog aan uw wifi, maar het schakelen zelf gebeurt gewoon over het radiosignaal. Wie een echt slim huis wil, met terugkoppeling en automatiseringen, kijkt eerder naar Zigbee of wifi. Wie simpelweg draadloos wil schakelen, is met 433 MHz prima uit.
En de vaste installatie? Die verliest u nooit. Een vast bekabelde wandschakelaar of een goed aangesloten stopcontact aansluiten doet het jaar in jaar uit, zonder batterijen, zonder koppelen en zonder radiobereik. Bij een verbouwing of nieuwbouw is dat vaak de betere keus, en juist daar komt Elektra Koning in beeld.
Voor het schakelen van verlichting en gewone apparaten is Klik aan Klik uit prima betrouwbaar, maar het is geen systeem waar u veiligheidskritische functies van moet laten afhangen. Dat komt door de aard van draadloos: een radiosignaal is nooit voor honderd procent gegarandeerd. Online wordt draadloos schakelen soms weggezet als onveilig of onbetrouwbaar, en dat is te kort door de bocht. Met de juiste verwachtingen werkt het uitstekend.
De betrouwbaarheid zit hem vooral in het unieke adres. Doordat elke zender zijn eigen code uit miljoenen mogelijkheden heeft, zal de buurman of een andere draadloze zender uw lamp niet zomaar aanzetten. De grens zit ergens anders: als twee zenders in huis toevallig op exact hetzelfde moment zenden, kunnen de signalen botsen en gebeurt er even niets. Druk dan gewoon nog eens. En het bereik is eindig, wat we in de volgende alinea toelichten.
Het bereik is het punt waar de meeste teleurstelling ontstaat. Binnenshuis haalt u met 433 MHz grofweg 20 tot 30 meter, maar dikke muren, beton, metaal en een dichte meterkastdeur dempen het signaal flink. Een ontvanger diep weggestopt achter een betonnen wand reageert daardoor soms traag of niet.
Een tweede punt dat vaak verrast, is het gedrag na een stroomstoring. De koppeling zelf raakt u niet kwijt, want die zit in het geheugen van de ontvanger. Maar de meeste ontvangers staan na het terugkomen van de stroom gewoon uit, ook als de lamp daarvoor aan was. Een lamp die u met Klik aan Klik uit bedient, is na een stroomstoring dus meestal uit totdat u hem weer aanzet.
Dimmen kan met Klik aan Klik uit, maar alleen als u een dimbare lamp combineert met een dimmer-ontvanger, niet met een gewone schakel-ontvanger. Een schakelaar zet stroom aan of uit, een dimmer regelt de sterkte, en dat zijn echt twee verschillende onderdelen. Steekt u een niet-dimbare led achter een dimmer, dan gaat het licht flikkeren of bromt de dimmer. Dit is precies de bron van veel klachten die online rondgaan.
Naast het onderscheid schakelen of dimmen let u op het vermogen. Elke ontvanger heeft een maximaal schakelvermogen, uitgedrukt in watt, en dat is een opgave van de fabrikant en geen natuurwet. Blijf ruim onder die grens, zeker bij apparaten met een zware aanloop. In de tabel hieronder staan de gangbare grenzen; de exacte waarde leest u altijd op het product zelf, want die verschilt per type en model.
| Ontvanger | Waarvoor | Grens (fabrikantopgave, richtwaarde) |
|---|---|---|
| Tussenstekker (schakelen) | Lamp, ventilator, klein apparaat | ± 2300 tot 3500 W |
| Inbouw-schakelmodule | Vast lichtpunt of apparaat | ± 2000 W |
| Inbouwdimmer | Alleen dimbare lampen | ± 250 W |
Voor gewone huishoudelijke verlichting en kleine apparaten zit u met deze grenzen ruim goed. Een lamp of een ventilator komt zelden in de buurt van 2000 watt. Let alleen op bij zwaardere apparaten en bij oude halogeenspots met een trafo, want die vragen soms meer dan u denkt.
De meeste storingen bij draadloos schakelen zijn geen defect, maar een kwestie van bereik, koppeling of het verkeerde type ontvanger. Hieronder de situaties die het vaakst voorbijkomen, met per geval de oorzaak en de oplossing.
De keuze tussen draadloos en vast hangt af van hoe lang en hoe zeker u het wilt hebben. Draadloos is ideaal als het snel, tijdelijk of zonder breekwerk moet; een vaste installatie wint zodra u strak, betrouwbaar en voor jaren wilt bouwen. Het is geen kwestie van goed of fout, maar van de juiste keuze op het juiste moment.
Draadloos schakelen is op zijn best in een huurwoning waar u niets mag verbouwen, bij een tijdelijke opstelling, of als er snel een extra schakelpunt bij moet zonder de muur open te hakken. U steekt een tussenstekker in het stopcontact en u bent klaar, en bij een verhuizing neemt u alles gewoon mee. Voor comfort en verlichting is dat een prima oplossing.
Bij een verbouwing, een nieuwbouwwoning of een plek waar het jaren betrouwbaar moet werken, is een vaste installatie de betere keuze. Een bekabelde schakelaar kent geen batterijen, geen radiobereik en geen koppelgedoe, en zit strak in de wand. De bedrading loopt netjes vanuit de groepenkast naar het punt, en het eindresultaat is onzichtbaar afgewerkt. Twijfelt u wat in uw situatie het handigst is, gebruik dan de wegwijzer hieronder.
Wegwijzer
Kies uw situatie. U ziet meteen de oplossing die het beste past en een vervolgstap.
Uw keuze
Wilt u snel schakelen zonder iets te verbouwen, bijvoorbeeld in een huurwoning of als tijdelijke oplossing, dan is een tussenstekker het handigst. U steekt hem in het stopcontact, steekt uw lamp of apparaat erin en koppelt er een zender aan. Niets aan de muur, niets in de wand, en bij een verhuizing neemt u alles gewoon mee.
Uw keuze
Wilt u uw bestaande schakelaar draadloos bedienen zonder losse stekkerblokjes, dan plaatst u een kleine ontvangermodule achter het schakelmateriaal in de inbouwdoos. Van buiten ziet u er niets van. Let op: hierbij werkt u aan de vaste installatie en kan er spanning op staan. Heeft de doos weinig ruimte of ontbreekt de nuldraad, laat dan een elektricien meekijken.
Uw keuze
Moet het strak, betrouwbaar en jarenlang werken, dan wint een vaste installatie. Een bekabelde wandschakelaar kent geen batterijen, geen radiobereik en geen koppelgedoe, en zit netjes weggewerkt in de wand. Bij een verbouwing of nieuwbouw legt Elektra Koning uw schakelmateriaal strak aan, met de juiste beveiliging.
Uw keuze verandert niets aan uw installatie. De wegwijzer wijst u alleen de weg naar de oplossing die past.
Een tussenstekker koppelen en een afstandsbediening instellen doet u prima zelf; een inbouwmodule achter de schakelaar zetten of een hele installatie aanleggen is werk voor een elektricien. Het verschil zit in de spanning. Zolang u alleen iets in het stopcontact steekt, werkt u aan de veilige kant. Zodra u de inbouwdoos openmaakt, werkt u aan de vaste installatie.
Een vaste kring wordt niet voor niets beveiligd. Een goede installatie heeft de juiste bedrading, de juiste beveiliging met een aardlekschakelaar en een correct aangesloten schakelaar, en dat luistert nauwer dan een module tussen twee draadjes klemmen. Werk aan de installatie valt bovendien onder de NEN 1010, de norm voor elektrische installaties in Nederland. Een fout merkt u niet altijd meteen, maar hij kan later voor een gevaarlijke situatie zorgen.
Wilt u draadloos handig combineren met een strakke, vaste basis, of twijfelt u wat in uw woning het slimst is? Dan kijken wij graag mee. Voor het aanleggen of vernieuwen van uw vaste schakelmateriaal maken we vooraf een vrijblijvende offerte, zodat u precies weet waar u aan toe bent.
Veelgestelde vragen
Klik aan Klik uit werkt met een zender en een ontvanger die u aan elkaar koppelt. De zender, bijvoorbeeld een afstandsbediening of wandzender, verstuurt op 433,92 MHz een uniek gecodeerd signaal. De gekoppelde ontvanger, bijvoorbeeld een tussenstekker of inbouwmodule, herkent dat signaal en schakelt de lamp of het apparaat aan of uit. Er is geen nieuwe bedrading en geen internet voor nodig; u koppelt zender en ontvanger lokaal met de leerknop.
Meer weten over draadloos schakelen? Wij denken graag meeVoor het gewone draadloos schakelen niet. De zender en de ontvanger praten rechtstreeks via het radiosignaal op 433 MHz, dus zonder router, bridge of internet. U heeft internet alleen nodig als u de boel ook via een app of met uw stem wilt bedienen; dan koppelt u er een aparte gateway aan die met uw wifi verbindt. Het schakelen zelf blijft ook dan gewoon over het radiosignaal lopen.
Vragen over de mogelijkheden? Stel uw vraagDe koppeling blijft bewaard, want die zit in het geheugen van de ontvanger. Maar de meeste ontvangers staan na een stroomstoring uit, ook als de lamp daarvoor aan was. U zet hem dan gewoon weer aan met de zender. Bij sommige oudere types kan de ontvanger in leermodus springen en moet u opnieuw koppelen; dat verschilt per model, dus raadpleeg de handleiding van uw ontvanger.
Twijfelt u over uw installatie na een storing? Neem contact opAlleen lampen die als dimbaar zijn gemarkeerd, en dan nog uitsluitend met een dimmer-ontvanger, niet met een gewone schakelaar. Zet u een niet-dimbare led achter een dimmer, dan gaat het licht flikkeren of bromt de dimmer. Let ook op het maximale vermogen van de dimmer, dat bij dit type ontvanger doorgaans lager ligt dan bij een schakelaar. Controleer dus altijd of lamp en dimmer bij elkaar passen.
Niet zeker over de juiste combinatie? Wij helpen u verderVoor verlichting en gewone apparaten is het prima veilig, mits u de juiste verwachtingen heeft. Het signaal is uniek gecodeerd, dus de buurman schakelt uw lamp niet. Draadloos is alleen niet honderd procent gegarandeerd en heeft een beperkt bereik, dus laat er geen veiligheidskritische functies van afhangen. Voor een strak, betrouwbaar en blijvend resultaat kiest u een vaste installatie, en die laat u aanleggen door een erkende elektricien.
Benieuwd of uw installatie veilig is? Doe de gratis groepenkast-check