Leestijd: ± 12 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Lux is de eenheid voor verlichtingssterkte: de hoeveelheid licht die daadwerkelijk op een oppervlak valt, zoals op uw bureau, aanrecht of vloer. Eén lux staat gelijk aan één lumen per vierkante meter (lm/m²). Het getal zegt dus niet hoe fel een lamp van zichzelf is, maar hoeveel licht er op de plek aankomt waar u het nodig heeft.

Herkenbaar: u koopt een lamp van "1000 lumen" en toch blijft de kamer schemerig. Dat komt doordat die lumen zich over de hele vloer verspreiden, waardoor de lux op uw bureau laag blijft. Lumen zit op de verpakking, lux niet, want lux hangt af van úw ruimte: de afstand, de spreiding en het aantal lampen. In dit artikel leest u wat lux precies is, waarom het iets anders is dan lumen en watt, hoeveel lux u per ruimte en op de werkplek nodig heeft, en hoe u van lumen naar lux rekent. Zo kiest u met vertrouwen de juiste verlichting, en weet u wanneer het slim is om een lichtplan te laten maken.

Wat is lux?

Lux (afgekort lx) is de maat voor verlichtingssterkte: hoeveel licht er op een oppervlak valt. In het Latijn betekent "lux" simpelweg licht, en de eenheid vertelt u hoe goed verlicht een plek werkelijk is. Eén lux is precies één lumen verdeeld over één vierkante meter. Vakmensen noemen dit ook wel de illuminance of de verlichtingssterkte van een vlak.

Het belangrijke woord in die definitie is "oppervlak". Lux gaat niet over de lamp zelf, maar over wat er aankomt op de plek die u wilt verlichten. Diezelfde lamp geeft veel lux op een klein tafelblad vlakbij, en veel minder lux op een verre hoek van de kamer. Lux is dus altijd gekoppeld aan een plek en een afstand, nooit een vaste eigenschap van de lamp.

Juist daarom staat lux nooit op de verpakking van een lamp. De fabrikant weet immers niet in welke ruimte u hem ophangt, hoe hoog, of hoeveel lampen u erbij zet. Wat wél op de doos staat, is de lumen (de opbrengst van de lamp) en soms de kelvin (de kleur). Hoe die zich tot lux verhouden, leggen we hierna stap voor stap uit.

Lux versus lumen: het verschil dat iedereen verwart

Het verschil in één zin: lumen is hoeveel licht een lamp in totaal uitstraalt, lux is hoeveel van dat licht op een bepaald oppervlak terechtkomt. Lumen hoort bij de bron, lux bij de plek. Dit is verreweg de meest gemaakte verwarring rond verlichting, en wie het één keer scherp heeft, kiest nooit meer de verkeerde lamp.

Denk aan een tuinslang. De lumen is hoeveel water er per seconde uit de slang komt, ongeacht waar u hem op richt. De lux is hoeveel water er op een bepaald plekje grond valt. Houdt u de straal dichtbij en gericht, dan wordt dat plekje kletsnat (veel lux). Spuit u van veraf en breed, dan valt hetzelfde water verspreid neer en blijft elk plekje maar een beetje nat (weinig lux). De hoeveelheid water uit de slang verandert niet, alleen de verdeling.

Dat verklaart meteen de schemerige kamer uit de intro. Een lamp van 1000 lumen boven een grote woonkamer verdeelt die lumen over vele vierkante meters, dus per meter blijft er weinig licht over. Dezelfde 1000 lumen in een kleine bureaulamp vlak boven uw toetsenbord geeft juist een felle plek. Onthoud daarom: lumen koopt u, lux ervaart u. Wilt u weten of een ruimte goed verlicht wordt, dan telt de lux op uw werkvlak, niet het lumengetal op de doos.

Lux, watt en de andere getallen op de lampverpakking

Naast lumen en lux staan er nog meer getallen op een lamp, en die worden net zo vaak door elkaar gehaald. De belangrijkste om uit elkaar te houden zijn watt (het verbruik), kelvin (de kleur) en de kleurweergave (hoe natuurlijk kleuren ogen). Geen van drieën zegt iets over de hoeveelheid licht op uw werkvlak; dat blijft de lux.

Vroeger kozen mensen een lamp op wattage: een lamp van 60 watt gaf meer licht dan een van 40 watt. Bij de oude gloeilamp klopte dat ongeveer, omdat meer vermogen ook meer licht betekende. Sinds led is die vuistregel achterhaald. Watt is alleen nog het stroomverbruik, en een zuinige ledlamp van 8 watt geeft vaak evenveel licht als een oude gloeilamp van 60 watt. Kijkt u dus naar de hoeveelheid licht, let dan op de lumen, en op wat daarvan als lux op uw tafel aankomt, niet op de watt.

De kleur van het licht is weer een heel andere eigenschap, uitgedrukt in kelvin. Een laag getal rond 2700 K geeft warm, geelachtig licht, een hoog getal rond 6500 K geeft koel, blauwwit licht. Dat staat helemaal los van de hoeveelheid: een warme lamp kan spuughelder zijn en een koele lamp juist zwak. Wilt u hier dieper op ingaan, dan leest u er alles over bij kleurtemperatuur. Tot slot is er nog de kleurweergave (de CRI- of Ra-waarde, van 0 tot 100), die aangeeft hoe natuurgetrouw kleuren eruitzien onder de lamp. Kort samengevat: lux is hoevéél licht, kelvin is welke kleur, en CRI is hoe echt de kleuren ogen.

Lux in het echt: van maanlicht tot volle zon

Om een gevoel voor lux te krijgen, helpt het om de uitersten te kennen: een volle maan geeft ongeveer 0,1 lux, een goed verlichte woonkamer rond de 200 lux, en de volle middagzon buiten wel 100.000 lux. Het bereik is dus gigantisch, veel groter dan mensen intuïtief inschatten. Onze ogen passen zich zo soepel aan dat we dat verschil nauwelijks bewust merken.

Deze orde van grootte geeft houvast bij het inschatten van een ruimte:

Wat vooral opvalt: zelfs een ruimte die u binnen "lekker fel" vindt, komt met 300 tot 500 lux niet in de buurt van wat het buiten op een sombere dag al is. Achter glas en op afstand van het raam blijft er van dat daglicht namelijk maar een fractie over op uw bureau. Dat verklaart waarom een werkplek zonder goede kunstverlichting, ondanks een raam, toch al snel te donker aanvoelt. Uw ogen wennen eraan, maar prettig en gezond werken doet u er niet bij.

Hoeveel lux heeft u nodig per ruimte?

De vuistregel is simpel: hoe fijner het werk en hoe belangrijker goed zicht, hoe meer lux u nodig heeft. In een woonkamer wilt u een gezellige, rustige sfeer en volstaat een lagere waarde, terwijl u boven het aanrecht of aan een hobbytafel juist veel meer licht nodig heeft om nauwkeurig te zien. Zo stemt u de hoeveelheid licht af op wat u in die ruimte doet.

Deze richtwaarden werken in de praktijk goed als startpunt:

Wilt u weten waarom een ruimte die waarde vraagt en waar u op moet letten? Klap hieronder open wat voor uw ruimte geldt.

Een veelgemaakte fout is denken dat meer lux altijd beter is. Dat is niet zo. Te veel licht in een woonkamer voelt al snel kil en klinisch, als een operatiekamer, terwijl te weinig licht op een werkplek uw ogen vermoeit. Het gaat om de juiste hoeveelheid op de juiste plek, en vaak om verschillende zones in één ruimte: warm sfeerlicht bij de bank, fel werklicht boven het aanrecht. Let in een badkamer bovendien op de veiligheid, want verlichting in een natte ruimte hoort op een groep met aardlekbeveiliging. Al die lampen hangen thuis meestal aan een eigen lichtgroep in de groepenkast, zodat het licht niet uitvalt zodra een ander apparaat een storing geeft.

Lux op de werkplek: wat de norm en de Arbowet vragen

Voor werkplekken is de hoeveelheid licht geen kwestie van smaak, maar vastgelegd in een norm. Voor een gewone kantoorwerkplek geldt als richtwaarde ongeveer 500 lux op het taakgebied, dus op het bureau waar het werk gebeurt. Die waarde komt uit de Europese norm NEN-EN 12464-1 voor verlichting van werkplekken binnen, en werkgevers zijn via de Arbowet verplicht om voor voldoende verlichting te zorgen.

De norm kijkt bovendien slimmer naar een ruimte dan met één getal. Hij deelt een werkplek op in zones: het taakgebied waar u werkt (de hoogste eis), de directe omgeving eromheen (een stap lager) en de bredere achtergrond (nog wat lager). Zo voorkomt u grote contrasten tussen een fel bureau en een donkere kamer, want juist die sprongen vermoeien de ogen. Naast de lux let de norm ook op verblinding en op de kleurweergave, zodat het licht niet alleen voldoende maar ook comfortabel is.

Voor thuiswerkers is dit verrassend relevant. Veel thuiswerkplekken halen met een enkele plafondlamp maar 150 tot 200 lux op het bureau, ver onder de 500 lux die op kantoor gebruikelijk is. Wie zich aan het eind van de dag vermoeid of prikkelbaar voelt, heeft soms simpelweg te weinig licht. Een goede bureaulamp die het werkvlak gericht bijlicht, tilt de lux precies daar omhoog waar u het nodig heeft, zonder de hele kamer te hoeven verlichten.

Van lumen naar lux: zo rekent u het om

Wilt u vooraf inschatten hoeveel lampen u nodig heeft, gebruik dan de vuistregel: benodigd aantal lumen ≈ oppervlak in vierkante meters × gewenste lux. Voor een keuken van 10 m² waar u 300 lux wilt, rekent u dus ruwweg 10 × 300 = 3000 lumen aan totale lichtopbrengst. Dit geeft een snelle, bruikbare schatting om te bepalen hoeveel of hoe sterke lampen u ongeveer moet ophangen.

Wel is het echt een schatting, en niet een exacte meting. In werkelijkheid straalt een lamp niet al zijn licht keurig recht naar beneden op uw vloer. Een deel gaat de zijkanten en het plafond op, een deel wordt door het armatuur tegengehouden, en lichte muren kaatsen juist licht terug. De echte lux hangt daarom ook af van de armatuur, de richting van het licht en de kleur van uw muren en plafond.

De grootste factor is de afstand. Licht volgt de omgekeerd-kwadratische wet: hangt een lamp twee keer zo ver van het oppervlak, dan spreidt hetzelfde licht zich over vier keer zo veel oppervlak, en blijft er nog maar ongeveer een kwart van de lux over. Een spot vlak boven het aanrecht geeft daar dus veel meer lux dan diezelfde spot hoog aan een plafond van drie meter. Wilt u het echt precies weten voor een werkplek of een lastige ruimte, dan meet een elektricien de lux ter plekke of maakt hij een lichtberekening, in plaats van op de vuistregel te vertrouwen.

Hoe meet u hoeveel lux een ruimte heeft?

Lux meet u met een luxmeter, een klein apparaat met een lichtsensor dat u op het werkvlak legt en direct de verlichtingssterkte in lux afleest. Voor een eerste indruk werkt zelfs een gratis luxmeter-app op uw telefoon al aardig, al is die minder nauwkeurig dan een echte meter omdat de camerasensor niet voor lichtmeting is gemaakt. Zo ziet u snel of een plek te donker is of juist ruim voldoende.

Bij het meten telt vooral wáár u meet. Meet altijd op de hoogte en de plek waar het werk gebeurt: op het bureaublad, op het aanrecht of op de vloer, niet tegen het plafond of vlak bij de lamp. Houd de sensor plat en zorg dat u er met uw eigen schaduw niet overheen staat, want dat drukt de waarde kunstmatig omlaag. Meet op een paar plekken, want de lux verschilt sterk binnen één ruimte: recht onder een lamp is het veel feller dan in een hoek.

Zo'n meting maakt in één keer duidelijk wat u met het blote oog moeilijk inschat. Een kamer die "wel oké" oogt, blijkt op het werkvlak zomaar onder de 200 lux te zitten, terwijl u er 500 zou willen. Precies daar is meten handig: het maakt een vaag gevoel ("het is hier een beetje donker") concreet, zodat u gericht een lamp bijplaatst of verplaatst in plaats van te gokken.

Zelf kiezen of een verlichtingsplan laten maken?

Een losse lamp uitzoeken en ophangen doet u prima zelf: let op de lumen voor de hoeveelheid licht, de kelvin voor de kleur, en gebruik de vuistregel om te schatten hoeveel lumen een ruimte nodig heeft. Voor de meeste kamers komt u daar een heel eind mee, zeker als u op een paar plekken de lux nameet en zo nodig bijstuurt.

Ingewikkelder wordt het zodra er meer bij komt kijken dan één lamp. Denk aan een compleet lichtplan met meerdere lichtpunten en spots, aan een werkplek die aan de norm moet voldoen, of aan verlichting in een natte ruimte met bijbehorende veiligheidseisen. Dan komt er bekabeling bij, vaak een extra lichtgroep, en soms moet uw groepenkast worden uitgebreid. Zo'n groep hoort beveiligd met een installatieautomaat en aangelegd volgens NEN 1010, de norm voor veilige elektrische installaties. Ook het schakelen en dimmen luistert nauw: een dimmer valt onder schakelmateriaal en moet u goed laten aansluiten, want een verkeerde combinatie met de lamp geeft flikkerend of brommend licht.

Ons advies is duidelijk: kies de sfeer en de lampen gerust zelf, maar laat een groter lichtplan, extra lichtgroepen en verlichting in natte ruimtes over aan een erkende elektricien. Dan weet u zeker dat u niet alleen genoeg lux op de juiste plek heeft, maar dat het ook veilig en flikkervrij is aangelegd. Wilt u weten wat er bij uw situatie past, vraag dan vrijblijvend een offerte aan.

Veelgestelde vragen