Leestijd: ± 11 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een groepenverklaring is het overzicht in of naast uw meterkast dat vastlegt welke groep (welke automaat of zekering) bij welke ruimte, welke wandcontactdoos of welk apparaat hoort. Kortom: de kaart die vertelt "groep 5 is de wasmachine, groep 6 is de oven". U kent hem misschien beter als de groepenkaart of het groepenoverzicht. Stel: 's avonds valt er ergens een groep uit. U staat met een zaklamp voor de meterkast en op de kaart staat alleen "groep 1 tot en met 8", verder niets. Welke moet u dan hebben? Met een goed ingevulde groepenverklaring weet u het in één oogopslag. Zonder die kaart wordt het gokken, en gokken in de groepenkast is precies wat u niet wilt.

Wat is een groepenverklaring?

Een groepenverklaring is een overzicht dat per groep beschrijft welk deel van uw woning die groep van stroom voorziet. Het is dus geen apparaat en geen onderdeel, maar een stukje documentatie: de legenda bij uw meterkast.

Die vergelijking met een legenda helpt om het te snappen. Denk aan een plattegrond met kleurvlakken. Zonder de legenda ernaast weet u niet wat rood of blauw betekent. Uw groepen werken net zo: de kast zegt alleen "groep 5", en de groepenverklaring vertelt dat groep 5 de wasmachine in de bijkeuken is. De kaart geeft de kale nummers betekenis.

Belangrijk om meteen recht te zetten: een groepenverklaring is niet de groepenkast zelf, en ook niet de installatieautomaat die u omzet. Het is puur de beschrijving die bij die kast hoort. De kast is de hardware, de verklaring is de handleiding erbij.

Waarom is een goede groepenverklaring belangrijk?

Omdat u er in twee situaties direct profijt van heeft: bij een storing en bij werken aan de installatie. In beide gevallen wilt u snel en zeker weten welke groep u moet hebben, zonder te gokken.

Neem een storing. Valt de vaatwasser uit, dan wilt u meteen naar de juiste automaat kunnen lopen in plaats van ze een voor een uit te proberen. En wilt u veilig een stopcontact of lamp vervangen, dan zet u eerst de bijbehorende groep uit. Een kloppende groepenverklaring wijst u precies die groep aan.

Hier zit ook de grootste valkuil, en die wordt online vaak onderschat. Een lege of verouderde kaart is niet gewoon "onhandig", hij is ronduit gevaarlijk. Stel dat de kaart zegt dat groep 4 de badkamer is, maar iemand heeft ooit iets omgeklemd en groep 4 is nu de keuken. Dan zet u groep 4 uit, denkt u dat de badkamer spanningsloos is, en gaat u met een gerust hart aan de slag. In werkelijkheid staat er nog spanning op. Juist die schijnzekerheid maakt een foute aanduiding zo riskant.

Wat moet er op een groepenverklaring staan?

Op een groepenverklaring hoort per groep te staan: het groepsnummer, welke ruimte of welk apparaat de groep voedt, en gebruikelijk ook de ampèrewaarde en onder welke aardlekschakelaar of aardlekautomaat de groep valt. Hoe concreter u de ruimte of het apparaat benoemt, hoe meer u aan de kaart heeft.

Het belangrijkste is dat de nummering op de kaart overeenkomt met de nummering van de automaten in de kast. Staat groep 3 linksboven in de kast, dan moet regel 3 op de kaart ook die groep beschrijven. Klopt die volgorde niet, dan wijst de kaart u de verkeerde kant op.

Hieronder ziet u hoe een ingevulde groepenverklaring er in de praktijk uitziet. Dit is een voorbeeld voor een gemiddelde eengezinswoning; uw eigen indeling kan afwijken.

In het voorbeeld hierboven ziet u ook een kolom "Aardlek" (hier ALS 1 en ALS 2, oftewel aardlekschakelaar 1 en 2). Die laat zien onder welke aardlekschakelaar een groep hangt. In de praktijk wordt dat vaak met kleur gedaan: elke aardlekschakelaar krijgt een eigen kleur en alle groepen die eronder vallen krijgen diezelfde kleur (in het voorbeeld groen voor ALS 1 en blauw voor ALS 2). Zo ziet u in één oogopslag welke groepen samen achter dezelfde aardlekschakelaar zitten. Dat is handig: valt een hele aardlekschakelaar uit, dan weet u meteen welke groepen daardoor donker worden. Kant-en-klare kaarten en gekleurde stickervellen werken precies zo. De ampèrewaarde is bij een gewone eindgroep vrijwel altijd 16 A; zwaardere kringen wijken daarvan af.

Groepenverklaring, groepenkaart of installatieschema: wat is het verschil?

Een groepenverklaring en een installatieschema zijn niet hetzelfde, ook al worden ze vaak door elkaar gehaald. De verklaring is de leesbare lijst (welke groep is welke ruimte), het installatieschema is de technische tekening (hoe de kast is bedraad). Twee verschillende documenten, met een verschillend doel.

Vraag tien mensen naar het verschil en de meesten denken dat het één en hetzelfde papiertje is. Toch is het onderscheid simpel zodra u het eenmaal ziet. De verklaring is er voor u als bewoner: in gewone woorden, zodat u weet welke stop waarvan is. Het schema is er voor de vakman: met symbolen en lijnen die tonen hoe alles is aangesloten.

Voor een gewone woning is de groepenverklaring het document dat u zelf gebruikt. Bij grotere of complexere installaties komt daar vaak ook een installatieschema of tekening bij, naast de verklaring.

Hoe vult u een groepenverklaring in?

U vult een groepenverklaring in door de groepen een voor een uit te schakelen en telkens te noteren wat er dan geen stroom meer heeft. Dat klinkt omslachtig, maar het is de enige betrouwbare manier om zeker te weten welke groep waarvan is.

Werk zo systematisch te werk:

1. Zet alle apparaten en lampen die u wilt controleren aan, zodat u ziet wanneer iets uitgaat.
2. Schakel groep 1 uit en loop door het huis. Noteer welke stopcontacten, lampen of apparaten uitvallen.
3. Zet groep 1 weer aan en herhaal dit voor groep 2, 3, enzovoort.
4. Schrijf per groep een duidelijke omschrijving op de kaart, bijvoorbeeld "wasmachine bijkeuken" in plaats van alleen "keuken".
5. Controleer tot slot of de nummering op de kaart klopt met de nummering in de kast.

Een handige tip voor de stopcontacten: prik een klein nachtlampje of een telefoonlader met lampje in het stopcontact dat u test. Gaat het lampje uit, dan hoort dat stopcontact bij de groep die u net hebt uitgeschakeld. Zo hoeft u niet steeds terug te lopen naar de meterkast.

Let op: het in- en uitschakelen van groepen en het invullen van de kaart mag u prima zelf doen. Dat is de installatie bedienen, niet eraan sleutelen. Moet de kast open of blijkt de bedrading niet te kloppen met de kaart, laat dat dan aan een elektricien over.

Waar hangt de groepenverklaring en hoe houdt u hem actueel?

De groepenverklaring hoort duidelijk zichtbaar bij de groepenkast, in de meterkast: meestal aan de binnenkant van de meterkastdeur of op de kast zelf. Daar heeft u hem bij de hand op het moment dat het ertoe doet: bij een storing of bij werk aan een groep.

Minstens zo belangrijk als het ophangen is het bijwerken. Een kaart is een momentopname: hij klopt op de dag dat hij is ingevuld, maar niet meer zodra er iets aan de installatie verandert. Komt er een groep bij, wordt de keuken verbouwd, of krijgt een zwaar apparaat een eigen kring? Dan hoort de kaart mee te veranderen.

Precies dat wordt vaak vergeten. Een veelgehoorde gedachte is "de elektricien heeft hem ooit ingevuld, dus het klopt wel". Maar na elke wijziging in de kast kan de aanduiding achterlopen. Laat u de groepenkast uitbreiden of vervangen, vraag dan of de groepenverklaring meteen wordt bijgewerkt. Bij ons hoort dat standaard bij het werk.

Is een groepenverklaring verplicht?

Kort gezegd: in de basis wel. De norm NEN 1010 schrijft voor dat er bij elke verdeelinrichting, oftewel bij uw groepenkast, duidelijke documentatie aanwezig is. Een groepenverklaring die vastlegt welke groep waarvan is, valt daar precies onder.

Voor een gewone woning ligt het in de praktijk wel iets genuanceerder dan dat ene woord "verplicht". Voor particuliere woningen is het geen wet die de overheid rechtstreeks handhaaft. Dat verandert zodra het contractueel is afgesproken, of, bij bedrijven, via de Arbowet gaat gelden. En bij een officiële keuring, zoals een Scope 10-inspectie in de zakelijke sfeer, wordt een ontbrekende of verouderde groepenverklaring gewoon afgekeurd.

Maar eigenlijk is de vraag "moet het?" minder belangrijk dan "is het slim?". En dat laatste is een volmondig ja. Of er nu een inspecteur langskomt of niet: een kloppende kaart maakt uw meterkast veiliger en overzichtelijker, en bij een storing, bij onderhoud of bij het uitschakelen van de juiste groep heeft u er meteen profijt van.

Zelf invullen of een elektricien inschakelen?

De kaart zelf invullen mag u prima doen: groepen uitschakelen en noteren wat uitvalt is de installatie bedienen, geen risicovol werk. Voor de meeste woningen komt u daar prima mee weg, en het is bovendien een goede manier om uw eigen meterkast te leren kennen.

Toch zijn er momenten om er een elektricien bij te halen. Klopt de bedrading niet met de kaart en moet de kast open om dat uit te zoeken? Twijfelt u of een groep wel goed is verdeeld? Of ziet uw kast er rommelig uit, met losse labeltjes en doorgekraste nummers? Dan is het verstandiger om het door een vakman te laten nakijken dan zelf in de kast te gaan.

Twijfelt u of uw kaart en kast nog kloppen? Met onze gratis groepenkast-check ziet u online en op afstand hoe u ervoor staat, voordat er iets misgaat. Blijkt er werk nodig, dan zorgen wij dat de groepenverklaring er meteen weer netjes bij hangt.

Werkzaam in uw regio? Bekijk of Elektra Koning ook bij u in de buurt actief is. Meer termen uit de meterkast vindt u in onze begrippenlijst.