Een kookgroep is de aparte, zwaarder uitgevoerde groep in de groepenkast die speciaal is aangelegd om een elektrische kookplaat of een fornuis van stroom te voorzien. Het is dus geen apparaat, maar een eigen beveiligde stroomkring: een groep met een eigen installatieautomaat, een aardlekschakelaar en een voedingskabel van de juiste dikte, meestal met een perilex-aansluiting aan het eind.
Veel mensen komen dit begrip pas tegen op een vervelend moment: de nieuwe keuken is besteld, en dan blijkt de meterkast niet klaar te zijn voor de nieuwe kookplaat. Een moderne keramische kookplaat of inductiekookplaat trekt namelijk veel stroom, vaak meer dan een gewone groep aankan. Daarom hoort er een eigen kookgroep bij. In dit artikel draait alles om die groep zelf: wat het is, waarom een kookplaat er een nodig heeft, hoe hij is opgebouwd, hoe zwaar hij moet zijn, en wat het kost om er een aan te leggen. Voor het kooktoestel zelf verwijzen we naar de aparte pagina's over keramisch en inductie.
Inhoudsopgave
- Wat is een kookgroep?
- Waarom een kookplaat een eigen groep nodig heeft
- Hoe een kookgroep is opgebouwd in de groepenkast
- 1-fase, 2-fase of 3-fase: hoe zwaar moet de kookgroep zijn?
- Kookgroep, fornuisgroep, krachtgroep en perilex: het verschil
- Wanneer heeft u een nieuwe kookgroep nodig?
- Varianten van de kookgroep
- Uw kookgroep herkennen in de meterkast
- Veelvoorkomende problemen met de kookgroep
- Wat kost het aanleggen van een kookgroep?
- Zelf aanleggen of een elektricien inschakelen?
Wat is een kookgroep?
Een kookgroep is een groep die één taak heeft: de kookplaat of het fornuis voeden. Een groep is niets anders dan een aparte stroomkring vanuit de groepenkast, met een eigen beveiliging ervoor. De meeste groepen in huis zijn "gewone" groepen voor stopcontacten en verlichting. De kookgroep is de zware uitzondering, aangelegd omdat een kooktoestel veel meer stroom vraagt dan een lamp of een oplader.
Let op het onderscheid dat online vaak misgaat: de kookgroep is de groep in de meterkast, niet het apparaat op het aanrecht. Mensen gebruiken "kookgroep" en "kookplaat" door elkaar, maar het zijn twee verschillende dingen. De kookplaat is het toestel waarop u kookt; de kookgroep is de beveiligde lijn die stroom naar dat toestel brengt. In dit artikel gaat het steeds over die lijn.
De namen wisselen ook nogal. "Kookgroep" en "fornuisgroep" betekenen in de praktijk hetzelfde. Wordt de groep in drie fasen (400 volt) uitgevoerd, dan noemen mensen hem soms een krachtgroep. Verderop in dit artikel zetten we die namen scherp op een rij, want daar ontstaat veel verwarring.
Waarom een kookplaat een eigen groep nodig heeft
Het antwoord zit in de hoeveelheid stroom. Een gewone groep is beveiligd op 16 ampère, wat bij 230 volt neerkomt op ongeveer 3.680 watt. Een volwaardige kookplaat met vier zones vraagt al snel 7 kilowatt of meer. Zet u zo'n plaat op een gewone, gedeelde keukengroep, dan gebeurt er een van twee dingen: de beveiliging springt eruit zodra u met meerdere pitten tegelijk kookt, of, veel gevaarlijker, de kabel raakt overbelast en verhit.
Een aparte kookgroep lost dat op door het kooktoestel zijn eigen beveiligde lijn te geven. Die lijn deelt niets met de waterkoker, de magnetron of de vaatwasser. Zo kan de kookplaat zijn volle vermogen vragen zonder een andere groep in de problemen te brengen, en past de beveiliging precies bij wat de plaat trekt.
Er is ook een veiligheidsreden die zwaarder weegt dan gemak. Een aparte, goed gedimensioneerde groep hoort bij een correcte installatie volgens NEN 1010, de norm voor veilige elektrische installaties in Nederland. Een aparte kookgroep is dus geen luxe of overkill, maar de norm-conforme manier om een zwaar toestel aan te sluiten. Het idee "die kookplaat kan wel bij de bestaande keukengroep" is precies de aanname die tot uitgesprongen groepen en, in het slechtste geval, oververhitte kabels leidt.
Hoe een kookgroep is opgebouwd in de groepenkast
Een kookgroep bestaat uit een vast setje onderdelen die samen één beveiligde lijn vormen. Van de kast naar de kookplaat komt u ze in deze volgorde tegen.
- De installatieautomaat. De installatieautomaat beveiligt de groep tegen overbelasting en kortsluiting. Bij een 1-fase kookgroep is dat een 1-polige automaat, bij een 2- of 3-fase kookgroep een meerpolige die alle fasen tegelijk uitschakelt.
- De aardlekschakelaar. Een aardlekschakelaar van 30 milliampère bewaakt de fasen en de nul en schakelt bliksemsnel uit bij een gevaarlijke lekstroom. Die 30 mA beschermt u tegen een elektrische schok, iets wat de installatieautomaat níet doet.
- De voedingskabel. Vanaf de automaat loopt een voedingskabel met de juiste dikte naar het aansluitpunt. De aders zijn kleur-op-kleur aangesloten: de fase bruin (bij meer fasen ook zwart en grijs), de nul blauw en de aarde geel-groen, elk op zijn eigen klem. Fase en nul komen nooit samen in één klem.
- De perilex-wandcontactdoos. Aan het eind zit meestal een perilex-wandcontactdoos: een ronde aansluiting met vijf contacten (drie fasen, een nul en een aarde). Daar steekt de kookplaat met een bijpassende perilexstekker in.
Hoe dik die voedingskabel moet zijn, luistert nauw. Te dun betekent oververhitting, te dik is onnodig duur en lastig te monteren. De juiste doorsnede hangt af van de zwaarte van de groep, de lengte van de leiding en hoe die is weggewerkt. Dat is werk voor de elektricien, die de kabel op uw situatie afstemt.
1-fase, 2-fase of 3-fase: hoe zwaar moet de kookgroep zijn?
Hoe zwaar de kookgroep moet zijn, hangt af van één getal: het totale aansluitvermogen van de kookplaat in kilowatt (kW). Dat staat op het typeplaatje en in de handleiding. Hoe hoger dat vermogen, hoe meer fasen de groep moet leveren.
De vuistregel komt uit een simpele rekensom. Eén fase levert 230 volt, en een groep is beveiligd op 16 ampère. Dat geeft 230 × 16 ≈ 3.680 watt, oftewel ongeveer 3,7 kW per fase. Wilt u meer vermogen, dan heeft u meer fasen nodig. Zo ziet die trap eruit:
| Kookgroep | Stroom | Vermogen (ongeveer) | Past bij |
|---|---|---|---|
| 1-fase | 16 A | ≈ 3,7 kW | lichte of compacte kookplaat, 1-2 zones |
| 2-fase | 2 × 16 A | ≈ 7,4 kW | de meeste 4-zone-platen (fornuisgroep) |
| 3-fase | 3 × 16 A | ≈ 11 kW | grote of brede platen (krachtgroep/krachtstroom) |
Let op: dit zijn gebruikelijke ontwerpwaarden. De opgave op het typeplaatje van úw kookplaat is altijd leidend.
Belangrijk om te weten: "2-fase" bestaat niet als eigen soort stroom. U gebruikt dan twee van de drie fasen van een 3-fase-aansluiting. Een 2-fase kookgroep vereist dus dat uw woning een 3-fase-aansluiting heeft. Zit u nog op 1-fase, dan moet de netbeheerder eerst verzwaren naar 3-fase voordat een 2- of 3-fase kookgroep mogelijk is. Dat is een aparte stap met een eigen doorlooptijd, dus houd daar rekening mee bij een keukenrenovatie.
Kookgroep, fornuisgroep, krachtgroep en perilex: het verschil
Rond de kookgroep zweven een paar begrippen die net niet hetzelfde betekenen. We zetten ze op een rij, want dit is de meestgemaakte denkfout.
Kookgroep en fornuisgroep zijn synoniemen. Beide woorden staan voor dezelfde aparte groep in de meterkast voor de kookplaat of het fornuis. Er is geen technisch verschil; het is een kwestie van welk woord iemand gewend is.
Krachtgroep is een breder begrip. Zo noemt men een zware groep die is uitgevoerd op drie fasen (400 volt). Een 3-fase kookgroep ís dus een krachtgroep, maar niet elke krachtgroep is een kookgroep: dezelfde zware groep kan ook een laadpaal, een sauna of een machine voeden. "Krachtgroep" zegt iets over de zwaarte (3-fase), "kookgroep" over de bestemming (het koken).
Krachtstroom is de spreektaal voor een 3-fase-aansluiting van 400 volt: drie fasen van elk 230 volt ten opzichte van de nul. Dat is de zware variant, dezelfde die u ook voor een laadpaal of een grote machine gebruikt.
Perilex is iets heel anders: de naam van een stekker en wandcontactdoos, een Nederlandse standaard met vijf pennen. Perilex is een stekkertype, geen soort stroom en geen soort groep. Hij bestaat in een 16A- en een 25A-uitvoering; in woningen is 16A het gebruikelijkst.
De verwarring ontstaat zo: een perilexstekker suggereert krachtstroom, maar zit heel vaak op een gewone 2-fase kookgroep van ongeveer 7,4 kW. Dat is géén echte krachtstroom, want daarvoor zijn drie fasen nodig. Pas als de perilex met alle drie de fasen is bedraad (ongeveer 11 kW), spreken we van krachtstroom. Onthoud daarom: kookgroep en fornuisgroep zeggen iets over de bestemming, krachtgroep en krachtstroom over de zwaarte, en perilex over de stekker. Die dingen hoeven niet samen te vallen.
Wanneer heeft u een nieuwe kookgroep nodig?
Meestal komt de vraag naar een kookgroep boven in één van deze situaties. Herkent u er een, dan is de kans groot dat er werk aan de meterkast bij komt kijken.
Het duidelijkste voorbeeld is van het gas af. Waar vroeger een gasleiding het fornuis voedde, moet nu een zware groep dat werk doen. Er is dan bijna altijd een nieuwe kookgroep nodig, en soms moet de aansluiting eerst verzwaard worden naar 3-fase. Dit is vaak de grootste elektrische ingreep van de hele keuken.
Ook bij een nieuwe of zwaardere kookplaat kan een nieuwe kookgroep nodig zijn. Vervangt u een lichte plaat door een volwaardige vierzone-plaat, dan kan de bestaande groep te licht blijken. En stapt u over op een groter kookeiland of een brede plaat, dan is soms een stap van 2-fase naar 3-fase nodig.
Een derde situatie is een oude of volle groepenkast. Zit er geen ruimte meer voor een extra groep, dan kan de kast worden uitgebreid of vervangen. Het aanleggen van een kookgroep is dan niet zomaar "een groep erbij", maar onderdeel van een grotere aanpassing. Het loont daarom om dit vroeg in een keukenplan mee te nemen, niet pas als de nieuwe plaat al op de stoep staat.
Varianten van de kookgroep
"Kookgroep" is een verzamelnaam voor een aantal uitvoeringen. Welke bij u past, hangt af van het vermogen van de kookplaat en van wat uw meterkast aankan. Klap hieronder open wat op u van toepassing is.
1-fase kookgroep (16 A, ≈ 3,7 kW)
De lichtste uitvoering. Eén fase van 230 volt, beveiligd op 16 ampère, goed voor ongeveer 3,7 kW. Past bij een kleine of compacte kookplaat en werkt op vrijwel elke woning, ook een oude met alleen een 1-fase-aansluiting. Vaak volstaat hier een eigen groep met een gewone randaardestekker of een lichte perilex. Een volwaardige vierzone-plaat vraagt meer.
2-fase fornuisgroep (2 × 16 A, ≈ 7,4 kW)
De meest gekozen kookgroep voor een normale vierzone-plaat. Twee fasen van elk 16 ampère geven samen ongeveer 7,4 kW. Dit is de klassieke fornuisgroep met een perilex-wandcontactdoos. Let op: "2-fase" bestaat niet als eigen netvorm. U gebruikt twee van de drie fasen, dus uw woning moet een 3-fase-aansluiting hebben. Heeft u alleen 1-fase, dan is verzwaren nodig.
3-fase kookgroep / krachtgroep (3 × 16 A, ≈ 11 kW)
De zware uitvoering, ook wel krachtstroom. Drie fasen van elk 16 ampère geven samen ongeveer 11 kW. Nodig voor grote of brede kookplaten, kookeilanden en platen met veel zones tegelijk. Ook dit loopt meestal via een perilex-wandcontactdoos, maar dan met alle drie de fasen bedraad. Dit is de kookgroep die terecht een krachtgroep genoemd mag worden.
Kookgroep met perilex 16A of 25A
In vrijwel alle woningen volstaat een perilex 16A, geschikt voor een kookgroep tot ongeveer 11 kW bij drie fasen. De 25A-uitvoering is zwaarder (tot ongeveer 17 kW bij drie fasen) en komt vooral voor bij zeer grote of zakelijke keukens. U herkent 25A aan de rechtopstaande aardpen; de 16A-versie heeft een platte aardpen. Ze zijn niet uitwisselbaar, dus de stekker van uw kookplaat en de wandcontactdoos moeten bij elkaar passen.
Aparte groep voor kookplaat én oven
Een losse oven en een kookplaat kunnen elk hun eigen groep krijgen, of samen op één zware groep zitten, afhankelijk van het gezamenlijke vermogen. Een inbouwoven blijft vaak onder de 3,7 kW en kan op een eigen 1-fase-groep, terwijl de kookplaat een zwaardere kookgroep vraagt. De elektricien bepaalt of één groep volstaat of dat twee groepen slimmer en veiliger zijn.
Kookgroep voor inductie of keramisch: maakt dat uit?
Voor de kookgroep zelf maakt het type kookplaat weinig uit. Zowel een inductiekookplaat als een keramische kookplaat is elektrisch fors en vraagt in de volwaardige uitvoering dezelfde soort zware groep. Het verschil zit in het toestel, niet in de groep. Laat u dus niet leiden door hoe de plaat eruitziet of werkt, maar door het aansluitvermogen op het typeplaatje.
Uw kookgroep herkennen in de meterkast
Wilt u weten of uw meterkast al een kookgroep heeft, dan is dat met een paar aanwijzingen vaak zelf te zien, zonder ook maar iets aan te raken. Kijken mag, aan de bedrading werken niet.
Het eerste signaal is de groepsverklaring: het kaartje of stickervel in of naast de kast waarop staat welke groep waar bij hoort. Staat daar "fornuis", "kookplaat" of "kookgroep" bij, dan heeft u hem gevonden. Ontbreekt zo'n kaartje, dan is dat op zich al een aandachtspunt.
Het tweede signaal is de automaat zelf. Een kookgroep heeft vaak een zwaardere of meerpolige installatieautomaat: bij een 2- of 3-fase kookgroep ziet u een bredere automaat die twee of drie fasen tegelijk schakelt, in plaats van een smalle 1-polige. Ook een dikkere voedingskabel die de kast verlaat richting de keuken wijst op een kookgroep.
Het derde signaal staat in de keuken: ziet u daar achter of onder de kast een ronde vijfpolige perilex-wandcontactdoos, dan is er vrijwel zeker een kookgroep voor aangelegd. Twijfelt u over wat u ziet, of ontbreekt een duidelijke aanwijzing, laat het dan controleren voordat u een nieuwe kookplaat koopt. Zo voorkomt u dat de plaat er staat terwijl de meterkast nog niet klaar is.
Veelvoorkomende problemen met de kookgroep
De meeste problemen ontstaan niet door de kookplaat zelf, maar door een kookgroep die net niet klopt of ontbreekt. Hieronder de drie situaties die we het vaakst tegenkomen.
De stop vliegt eruit als ik op vol vermogen kook
Meestal is de groep te licht of deelt de kookplaat een groep met andere apparaten. Kookt u met meerdere zones tegelijk op vol vermogen, dan piekt de stroom boven wat de groep aankan, en dan grijpt de beveiliging terecht in. De oplossing is een aparte, goed gedimensioneerde kookgroep, of de kookplaat correct op meer fasen aansluiten. Blijf dit niet negeren; herhaald uitspringen wijst op overbelasting.
Laat uw kookgroep nakijkenIk heb geen ruimte meer in de groepenkast voor een kookgroep
Dat komt vaak voor bij oudere of volle kasten. Er is dan geen vrije plek voor de extra automaat en aardlek die een kookgroep nodig heeft. De kast kan dan worden uitgebreid of vervangen, zodat er ruimte komt voor een veilige kookgroep. Wat het slimst is, hangt af van de leeftijd en de staat van de kast.
Vraag advies over uitbreiden of vervangenIk twijfel of mijn meterkast een kookgroep aankan
Heel begrijpelijk, want dat hangt af van uw aansluiting (1- of 3-fase), de vrije ruimte in de kast en de staat van de groepen. Dat is lastig zelf te beoordelen. Met een controle weet u vooraf of er een kookgroep bij moet of dat de aansluiting verzwaard moet worden, nog vóór de nieuwe keuken er staat.
Doe de gratis groepenkast-checkWat kost het aanleggen van een kookgroep?
Een vaste prijs is er niet, want het hangt sterk af van uw situatie. Zit er al een geschikte kookgroep met perilex, dan is er niets nieuws nodig en steekt u de plaat er zo in. Moet er een groep bij, een perilex-wandcontactdoos komen of de aansluiting verzwaard worden, dan loopt het op.
Wat de prijs bepaalt, kunnen we wél op een rij zetten:
- Is er al een kookgroep? Een bestaande kook- of fornuisgroep met perilex scheelt het meeste werk; een nieuwe groep aanleggen kost meer.
- 1-fase of 3-fase? Zit u op 1-fase en is verzwaren nodig voor een 2- of 3-fase kookgroep, dan komen de kosten van de netbeheerder erbij, plus een hogere vaste maandlast.
- Afstand en bereikbaarheid: hoe verder de keuken van de meterkast, hoe meer kabel en werk.
- Staat van de kast: in een oude of volle kast is soms extra werk of een uitbreiding nodig.
Wilt u een prijs die bij úw situatie past? Bekijk onze tarieven of vraag vrijblijvend een offerte aan, dan rekenen we het voor uw meterkast precies uit.
Zelf aanleggen of een elektricien inschakelen?
Ons advies is duidelijk: laat het aanleggen van een kookgroep over aan een erkende elektricien. Een lichte, compacte plaat in een bestaand en geschikt stopcontact steken mag u natuurlijk zelf. Maar een kookgroep aanleggen, een perilex plaatsen of een aansluiting verzwaren is echt installatiewerk.
Op zo'n zware groep is een fout niet zomaar "een zekering die eruit springt". Een verkeerde kabeldikte, een fout op de klemmenstrook of een niet goed aangesloten aarde kan oververhitting, brand of een elektrische schok geven. Precies daarom hoort werk in de groepenkast, op de zwaarst belaste plek van uw installatie, bij een vakman en niet bij een doe-het-zelver. Er is ook een praktisch punt: bij zelf aansluiten vervalt vaak de garantie van de fabrikant van de kookplaat.
Een elektricien kiest de juiste zwaarte, de juiste doorsnede en de juiste beveiliging, legt de kookgroep aan volgens de norm en levert het geheel veilig op. Dat is de zekerheid die u wilt bij het apparaat waarop u elke dag kookt.
Veelgestelde vragen
Wat is een kookgroep?
Een kookgroep is de aparte, zwaarder uitgevoerde groep in de groepenkast die speciaal is aangelegd voor de kookplaat of het fornuis. Het is geen apparaat, maar een eigen beveiligde stroomkring met een eigen installatieautomaat, een aardlekschakelaar van 30 mA en een voedingskabel van de juiste dikte, meestal met een perilex-aansluiting aan het eind. Fornuisgroep is een ander woord voor hetzelfde.
Niet zeker of uw kast een kookgroep heeft? Wij denken graag meeHeeft een kookplaat een aparte groep nodig?
Een volwaardige kookplaat met vier zones vraagt al snel 7 kW of meer, en dat past niet op een gewone gedeelde keukengroep. Zonder aparte groep springt de beveiliging eruit of raken kabels overbelast. Daarom hoort een zware kookplaat op een eigen kookgroep met de juiste beveiliging, aangelegd volgens de norm. Alleen een lichte, compacte plaat tot ongeveer 3,68 kW kan op een eigen 1-fase-groep, bij voorkeur ook apart.
Twijfelt u of een aparte groep nodig is? Neem contact opIs een kookgroep hetzelfde als een fornuisgroep of een krachtgroep?
Kookgroep en fornuisgroep zijn synoniemen: dezelfde aparte groep voor de kookplaat of het fornuis. Krachtgroep is breder en betekent een zware 3-fase-groep (400 volt); een 3-fase kookgroep is dus een krachtgroep, maar een krachtgroep kan ook een laadpaal of machine voeden. Kookgroep zegt iets over de bestemming, krachtgroep over de zwaarte.
Meer weten over de juiste groep? Stel uw vraagHeb ik krachtstroom of perilex nodig voor mijn kookplaat?
Dat hangt af van het vermogen. Perilex is de vijfpolige stekker en wandcontactdoos die vaak op een kookgroep zit; krachtstroom is een echte 3-fase-aansluiting van 400 volt. Een perilex kan op een gewone 2-fase kookgroep zitten (± 7,4 kW), dat is nog geen krachtstroom. Pas bij een 3-fase kookgroep (± 11 kW) spreekt u van krachtstroom. Het typeplaatje van de plaat bepaalt welke zwaarte nodig is.
Wilt u de juiste aansluiting laten aanleggen? Vraag vrijblijvend een offerte aanWat kost het aanleggen van een kookgroep?
Een vaste prijs is er niet, want het hangt sterk af van uw situatie: is er al een geschikte kookgroep, zit u op 1- of 3-fase, hoe ver ligt de keuken van de meterkast en hoe vol is de kast. Zit er al een perilex-kookgroep, dan is het een kleine klus; moet er een groep bij of moet de aansluiting verzwaard worden, dan loopt het op. Voor een prijs op maat kunt u een offerte aanvragen.
Benieuwd wat het in uw situatie kost? Doe de gratis groepenkast-check