Leestijd: ± 10 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een kWh-meter (kilowattuurmeter) is het meetinstrument dat bijhoudt hoeveel elektrische energie u verbruikt of teruglevert, uitgedrukt in kilowattuur (kWh). Het is met andere woorden de teller die de stroom optelt: elk getal op uw energierekening komt uiteindelijk hiervandaan.

Iedereen heeft er een, en toch kijkt bijna niemand er echt naar. De kWh-meter zit meestal weggewerkt in de meterkast, ergens tussen de aansluiting van de netbeheerder en uw eigen groepenkast in. Zolang alles werkt, staat hij daar stil zijn rondjes te tellen. Interessant wordt het pas als u de meterstand moet doorgeven, zonnepanelen laat installeren, of een deel van uw verbruik apart wilt meten, bijvoorbeeld voor een huurder, een laadpaal of een warmtepomp. Dan blijkt "kWh-meter" eigenlijk twee dingen te betekenen: de hoofdmeter van uw woning én een kleinere tussenmeter die u zelf in de groepenkast kunt laten plaatsen. Hieronder leggen we allebei uit.

Wat is een kWh-meter?

Een kWh-meter is een teller die elektrische energie meet in kilowattuur. Eén kilowattuur is de energie die een apparaat van 1000 watt in één uur gebruikt. Een föhn van 2000 watt die u een half uur aanzet, verbruikt dus precies 1 kWh, en een ledlamp van 8 watt doet daar ruim vijf dagen over. De meter telt al die kleine en grote verbruikers bij elkaar op tot één doorlopend getal.

Het is belangrijk om energie en vermogen niet door elkaar te halen, want daar gaat het vaak mis. Het vermogen (in watt of kilowatt) zegt hoe hard een apparaat op dít moment stroom trekt. De energie (in kilowattuur) is dat vermogen vermenigvuldigd met de tijd dat het aanstaat. Een kWh-meter meet dus niet hoe zwaar uw installatie belast wordt, maar hoeveel er over een periode dóórheen is gegaan. In natuurkundige termen is één kilowattuur gelijk aan 3,6 miljoen joule (3,6 MJ); op de rekening is de kWh gewoon de handige, grotere verpakking van diezelfde energie.

Om een gevoel voor de schaal te geven: een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt grofweg 2.500 tot 3.000 kWh stroom per jaar, al loopt dat sterk uiteen met een warmtepomp, een elektrische auto of zonnepanelen erbij. Met de rekenhulp hieronder ziet u meteen wat een apparaat u aan kilowatturen kost.

Waar de kWh-meter in de meterkast zit

De kWh-meter staat in de meterkast, op een vast punt in de keten tussen het openbare net en uw eigen installatie. De stroom komt via de netkabel de woning binnen, gaat eerst door de verzegelde hoofdzekering van de netbeheerder, dan door de kWh-meter, en pas daarna verder naar de hoofdschakelaar en de groepenkast met de losse groepen. De meter zit dus precies op de grens: alles wat u in huis gebruikt, is er al langsgekomen en geteld.

Die hoofdmeter is eigendom van de netbeheerder (Liander, Stedin of Enexis), niet van uw energieleverancier en niet van uzelf. Hij is verzegeld, en aan dat zegel mag u niet komen. Wilt u een andere meter, bijvoorbeeld een slimme meter, dan regelt de netbeheerder dat. Dat verschil is precies waarom de hoofdmeter zo betrouwbaar de basis voor uw rekening vormt.

Eén ding dat vaak wordt gedacht: de kWh-meter zou een soort beveiliging zijn. Dat is niet zo. Een kWh-meter meet alleen, hij schakelt niets uit en beschermt niets. Loopt er te veel stroom of ontstaat er kortsluiting, dan grijpen de installatieautomaat en de aardlekschakelaar in de groepenkast in, of bij een zware fout de hoofdzekering van de netbeheerder. De meter blijft gewoon tellen wat er passeert. Meten en beveiligen zijn twee losse taken, en de kWh-meter doet alleen het eerste.

Draaischijfmeter, digitale meter of slimme meter?

Grofweg zijn er drie soorten kWh-meters in Nederlandse meterkasten te vinden: de ouderwetse draaischijfmeter, de digitale meter en de slimme meter. Ze meten allemaal hetzelfde, maar ze doen het op een andere manier en met een ander gemak.

De draaischijfmeter is de klassieker met het ronde raampje waarin een aluminium schijfje rondtolt. Dat schijfje draait door magneetvelden van een spanningsspoel en een stroomspoel: hoe meer stroom er wordt gebruikt, hoe sneller het draait. Een remmagneet zorgt dat de snelheid netjes evenredig blijft aan het vermogen, en een telwerk vertaalt het aantal omwentelingen naar kilowatturen. U herkent deze meter aan het bewegende schijfje en de cijferrolletjes, net als een kilometerteller in een oude auto. Vakmensen noemen hem ook wel de ferraris- of inductiemeter.

De digitale meter heeft geen bewegende delen meer. Hij meet de stroom elektronisch met een meetweerstand (shunt), rekent het verbruik uit en toont het op een lcd-schermpje. De slimme meter is een digitale meter die daarnaast op afstand kan worden uitgelezen: hij stuurt de standen automatisch naar de netbeheerder, zodat u niets meer hoeft door te geven. Sinds ongeveer 2015 hebben de netbeheerders deze slimme meters aan vrijwel alle Nederlandse huishoudens aangeboden. Veel slimme meters hebben bovendien een zogenoemde P1-poort, waarmee u met een apart kastje of app uw eigen verbruik van dichtbij kunt volgen.

Uw kWh-meter aflezen en meterstanden doorgeven

Een kWh-meter aflezen komt neer op de cijfers vóór de komma noteren; dat is de meterstand in hele kilowatturen. Bij een oude draaischijfmeter leest u de cijferrolletjes van links naar rechts af, net als een kilometerteller. Bij een digitale of slimme meter verschijnen de standen op het schermpje, soms wisselend of nadat u op een knopje drukt. De cijfers achter de komma hoeft u niet door te geven.

Veel meters houden niet één, maar twee standen bij, en dat verwart mensen nogal eens. Dat komt door het verschil tussen enkeltarief en dubbeltarief. Bij enkeltarief betaalt u de klok rond hetzelfde; er is dan één stand. Bij dubbeltarief is er een normaaltarief voor overdag (vaak aangeduid met T1 of "1.8.1") en een lager daltarief voor de nacht en het weekend (T2 of "1.8.2"). U geeft dan beide standen door. Heeft u zonnepanelen, dan telt de meter ook nog wat u teruglevert aan het net apart mee, vaak als de standen 2.8.1 en 2.8.2.

Nog een handig weetje voor wie een oudere meter heeft: het radiosignaal waarmee vroeger de dag- en nachtstand van mechanische dubbeltariefmeters werd omgeschakeld, is door de netbeheerders uitgezet. Wie nog dubbeltarief wil, heeft daarvoor tegenwoordig een slimme meter nodig. Twijfelt u welke stand u moet doorgeven, of springt uw stand ineens vreemd? Bekijk dan of het om levering of teruglevering gaat voordat u iets doorgeeft; dat voorkomt de meeste vergissingen.

Hoofdmeter en tussenmeter: twee soorten kWh-meters

Het woord "kWh-meter" wordt voor twee verschillende dingen gebruikt, en het loont om dat onderscheid scherp te hebben. De eerste is de hoofdmeter: de verzegelde meter van de netbeheerder waarmee uw hele woning wordt afgerekend. De tweede is de tussenmeter: een kleinere kWh-meter die u zelf laat plaatsen om een deel van uw verbruik apart te meten. Beide heten in de volksmond gewoon "kWh-meter", maar ze horen bij een andere eigenaar en een ander doel.

Een tussenmeter (ook wel submeter genoemd) zit niet op de plek van de hoofdmeter, maar verderop in de installatie, meestal in de groepenkast op een groep of een aftakking. Hij bepaalt niets aan uw energierekening; hij meet alleen, zodat u zwart-op-wit ziet wat één bepaald deel verbruikt. Denk aan het apart bijhouden van een verhuurde etage, een laadpaal, een warmtepomp of de schuur achterin de tuin.

Een tussenmeter in de groepenkast: fasen, meten en MID

Een tussenmeter is een compacte kWh-meter die op de montagerail (DIN-rail) in de groepenkast klikt, net als de installatieautomaten ernaast. De stroom die u wilt meten, loopt door de meter heen, en op het schermpje leest u het verbruik van precies dat deel af. Bij de keuze voor zo'n meter spelen drie dingen: het aantal fasen, de manier van meten en of de meter geijkt moet zijn.

Het aantal fasen volgt uw installatie. Een gewone lichtnet- of laadgroep is één fase; daarvoor gebruikt u een 1-fase-meter, die meestal maar één module breed is (ongeveer 18 mm). Een zware verbruiker zoals een fornuis, een krachtige laadpaal of een warmtepomp kan drie fasen hebben; dan komt er een 3-fase-meter, die doorgaans zo'n vier modules breed is. In een tussenmeter wordt de fase en de nul door het apparaat gevoerd, zodat het de stroom kan meten.

De manier van meten hangt af van hoeveel stroom er doorheen gaat. Tot ongeveer 80 ampère meet een meter meestal direct: de kabel gaat gewoon door de meter heen. Dat is de gangbare keuze in woningen. Bij hele zware aansluitingen, van honderden tot duizenden ampère, zou die kabel veel te dik worden; dan meet men indirect via stroomtransformatoren (stroomtrafo's), ringen die om de kabel klemmen en een klein, evenredig stroompje aan de meter geven. Deze ampèregrenzen zijn opgaven van de fabrikant, dus de gegevens van de meter zijn altijd leidend.

Tot slot de ijking. Wilt u de gemeten kilowatturen gebruiken om af te rekenen, bijvoorbeeld met een huurder, een werkgever of binnen een vereniging van eigenaren, dan moet de meter MID-gekeurd zijn. MID staat voor de Europese meetinstrumentenrichtlijn; zo'n keuring garandeert dat de meting nauwkeurig genoeg is om een factuur op te baseren. Meet u alleen voor uw eigen inzicht, dan is MID niet verplicht. Veel meters hebben daarnaast een pulsuitgang (S0), die bijvoorbeeld 1000 pulsen per kilowattuur afgeeft, zodat een uitleessysteem het verbruik automatisch kan meelezen.

Wanneer plaatst u een tussenmeter?

U plaatst een tussenmeter zodra u van één deel van uw installatie apart wilt weten wat het verbruikt, of dat verbruik aan iemand wilt doorberekenen. In de praktijk komen we een paar situaties het vaakst tegen, en ze bepalen ook meteen welk soort meter en welke keuring u nodig heeft. Klik hieronder de situatie aan die op u van toepassing is.

De rode draad is steeds hetzelfde: gaat het geld op basis van de meting van eigenaar wisselen, dan hoort er een MID-gekeurde meter in; is het puur voor uw eigen inzicht, dan mag een gewone tussenmeter. In alle gevallen komt de meter veilig en volgens de normen voor elektrische installaties in de groepenkast, want daar zit de stroom waarmee niet te spotten valt.

Varianten van kWh-meters

Onder de verzamelnaam kWh-meter vallen nogal wat uitvoeringen, en welke bij u past hangt af van de plek en het doel. Klap hieronder open wat voor u van belang is.

Zelf doen of een elektricien inschakelen?

Aan de hoofdmeter komt u sowieso niet zelf: die is verzegeld en eigendom van de netbeheerder. Wilt u een andere hoofdmeter of een slimme meter, dan vraagt u dat bij de netbeheerder aan, en niemand anders mag dat zegel verbreken. Zo simpel is die kant van het verhaal.

Een tussenmeter in de groepenkast plaatsen is een ander verhaal, en dat is echt werk voor een erkende elektricien. De meter komt op de zwaarst belaste plek van uw installatie, waar fase en nul door het apparaat lopen en waar een verkeerde aansluiting geen "lampje dat het niet doet" is, maar risico op kortsluiting of brand geeft. De juiste keuze tussen 1-fase en 3-fase, direct of via een stroomtransformator, en wel of geen MID-keuring luistert bovendien nauw, zeker als u ermee gaat afrekenen.

Wilt u een groep, een laadpaal, zonnepanelen of een verhuurd deel apart laten meten, laat dan meteen even meekijken of de rest van de kast dat aankan. Zit de kast vol, dan kan het nodig zijn om de groepenkast uit te breiden voordat de meter erbij past. Twijfelt u over de conditie of de ruimte in uw groepenkast, dan kunt u een groepenkast-check laten doen voordat er een meter bij komt. Zo weet u zeker dat de nieuwe tussenmeter veilig en netjes wordt aangesloten.

Veelgestelde vragen