Magneetschakelaar — plak-klaar (Elektra Koning)

Leestijd: ± 11 minuten · Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een magneetschakelaar is een schakelaar die met een kleine stuurspanning op een magneetspoel automatisch een zware of geschakelde stroomgroep in- en uitschakelt. Zet u spanning op de spoel, dan trekt een elektromagneet de contacten naar elkaar toe en gaat de stroom eropdoor. Valt die stuurspanning weg, dan springen de contacten weer open en is de groep uit. Zo laat u een schakelklok, thermostaat, schemerschakelaar of het nachtstroomsignaal van uw energieleverancier bijvoorbeeld een boiler, buitenverlichting of pomp aan- en uitzetten, zonder dat u er zelf een knop voor omzet. In vaktaal heet dit onderdeel een contactor of installatierelais. Het zit op de DIN-rail in uw groepenkast, naast de installatieautomaten.

Zoekt u iets anders? De term “magneetschakelaar” wordt ook gebruikt voor het kleine deur- of raamcontact uit een alarm- of beveiligingssysteem, dat meldt of een deur of raam openstaat. Dat is een magneet- of reedcontact, een compleet ander onderdeel, en daarover gaat dit artikel niet. Hieronder leggen we de installatie-magneetschakelaar in de meterkast uit.

Onthoud vooral dit, want het is de kern van dit artikel: een magneetschakelaar schakelt op commando, maar hij beveiligt niet, en hij blijft alleen ingeschakeld zolang zijn spoel spanning krijgt. Dat laatste is precies het verschil met een impulsrelais, dat zijn stand juist vasthoudt als de spanning wegvalt. U komt de magneetschakelaar tegen zodra iets automatisch of op afstand geschakeld moet worden. Denk aan de boiler op dag-nachttarief, de gevelverlichting op een schemerschakelaar, of een zwembadpomp op een tijdklok. Laten plaatsen of vervangen valt onder het schakelmateriaal in uw meterkast.

Inhoudsopgave
  1. Wat is een magneetschakelaar?
  2. Hoe werkt een magneetschakelaar?
  3. Waarvoor gebruikt u een magneetschakelaar?
  4. De magneetschakelaar voor de boiler op nachtstroom
  5. Het verschil met een impulsschakeling
  6. Magneetschakelaar, installatieautomaat of hoofdschakelaar: wat schakelt wat?
  7. Spoelspanning, polen en stroom: wat betekenen de getallen?
  8. Varianten van de magneetschakelaar
  9. Veelvoorkomende problemen bij een magneetschakelaar
  10. Zelf aansluiten of een elektricien inschakelen?

Wat is een magneetschakelaar?

Een magneetschakelaar is een op afstand bediende schakelaar die een elektromagneet gebruikt om zijn contacten te sluiten of te openen. U bedient hem dus niet met de hand, zoals een lichtschakelaar, maar met een stuursignaal: een tweede, meestal lichte stroomkring die de magneetspoel bekrachtigt. Die spoel doet vervolgens het zware schakelwerk.

Dat principe lost een praktisch probleem op. Een boiler, een zwembadpomp of een rij buitenspots trekt te veel stroom om netjes door een gewone schakelaar of een tijdklokje te sturen. De contacten daarvan zouden inbranden of vastlassen. Door er een magneetschakelaar tussen te zetten, hoeft het tijdklokje alleen nog een klein spoelstroompje te schakelen, terwijl de zware stroom over de stevige hoofdcontacten van de magneetschakelaar loopt. Het lichte signaal stuurt zo de zware last, veilig gescheiden van elkaar.

Magneetschakelaar, contactor of installatierelais: is dat hetzelfde? (extra uitleg)

In de praktijk zijn dit drie namen voor vrijwel hetzelfde onderdeel. “Contactor” is de internationale vakterm en staat vaak zo op de datasheet. “Installatierelais” of “installatie-magneetschakelaar” is de naam die fabrikanten gebruiken voor de modulaire uitvoering op de DIN-rail in een groepenkast, zoals de ABB ESB-serie of vergelijkbare types van Hager, Schneider en Eltako. Streng genomen reserveren sommige vakmensen het woord “contactor” voor de zwaardere motorschakelaars met driehoekige aansluitingen, en “installatierelais” voor de rustige, geruisloze woningtypes, maar in de meeste gesprekken en webshops betekenen ze hetzelfde. Verwar het niet met een gewoon stuurrelais: dat schakelt kleine signaalstroompjes, een magneetschakelaar is juist gebouwd om vermogen te schakelen.

Wat een magneetschakelaar op zichzelf níet doet, is beveiligen. Hij meet geen stroom, voelt geen warmte en grijpt niet in bij kortsluiting of overbelasting. Die taak blijft bij de installatieautomaten en de aardlekschakelaar in uw kast. Een magneetschakelaar schakelt alleen, precies wanneer zijn spoel daar het sein voor krijgt.

Hoe werkt een magneetschakelaar?

Een magneetschakelaar werkt met een elektromagneet die een pakketje contacten aantrekt. Zolang er stuurspanning op de spoel staat, blijven de hoofdcontacten dicht en loopt de stroom naar uw apparaat. Zodra de spoel spanningsloos wordt, duwt een veer de contacten weer uit elkaar en valt de schakelaar af. Aan- en uitschakelen is dus niets anders dan de spoel bekrachtigen of loslaten.

In het binnenste zitten drie delen die samenwerken. De spoel heeft twee aansluitklemmen, die fabrikanten aanduiden met A1 en A2; daar sluit u het stuursignaal op aan. De hoofdcontacten (vaak aangeduid met klemnummers als 1-2, 3-4) dragen de zware stroom naar de belasting. En een veermechanisme zorgt dat alles terugspringt zodra de magneet zijn kracht verliest. Bij veel types zit er ook een hulpcontact bij, een klein extra contact dat bijvoorbeeld een lampje of een signaal meeschakelt.

Doorsnede van een magneetschakelaar: spoel, hoofdcontacten en terugveer Educatieve doorsnede, niet op schaal. Onderin zit de spoel met een ijzeren kern (de elektromagneet) met de stuurklemmen A1 (bruine fasedraad) en A2 (blauwe nuldraad). Als de spoel spanning krijgt, trekt zij het beweegbare anker naar de kern; via een isolerende stoterstang drukt dat de contactbruggen tegen de hoofdcontacten, zodat de twee polen sluiten. Pool A geleidt de bruine fasedraad tussen klem 1 en 2; pool B de blauwe nuldraad tussen klem 3 en 4. Fase en nul zitten elk in een eigen klem, nooit samen. Een terugveer duwt de contacten weer open zodra de spoel spanningsloos wordt. Zo werkt een magneetschakelaar: spoel bekrachtigd, contacten dicht Doorsnede, educatief en niet op schaal. Bruin = fase, blauw = nul; elke draad in een eigen klem. STUURKRING (spoel) HOOFDSTROOM (contacten) 1 2 3 4 1 2 3 4 A1 A2 Hoofdcontactenklem 1–2 en 3–4 Beweegbaar anker Elektromagneetspoel + ijzeren kern Terugveerduwt de contacten open Isolerende stoterstangverbindt anker en contacten Spoelklemmen A1/A2stuurstroom (licht) Spoel onder spanning → hoofdcontacten gesloten elektrakoning.nl
Doorsnede van een magneetschakelaar. Krijgt de spoel onderin stuurspanning, dan trekt de elektromagneet het anker aan en drukt de stoterstang de hoofdcontacten dicht. Bruin is de fase, blauw de nul; elke draad zit in een eigen klem.

Klik de magneetschakelaar aan het werk

Zet de stuurspanning op de spoel en zie de hoofdcontacten sluiten. Haal hem weg en de terugveer duwt ze weer open — de last gaat vanzelf uit.

Spoel → hoofdcontacten → belasting

Klik een onderdeel voor uitleg. De knop rechts bekrachtigt de spoel.

stuursignaal klok / sensor MAGNEETSCHAKELAAR fase nul 1 2 3 4 A1 A2 nul boiler UIT AAN belasting elektrakoning.nl
Klik op een onderdeel in het schema. U ziet dan wat het doet en, belangrijk, wat er gebeurt als de stuurspanning wegvalt. Zet de knop op inschakelen om de spoel te bekrachtigen en de contacten te laten sluiten.

Onderdeel

Wat doet het?

Als de stuurspanning wegvalt

Elektra Koning Monostabiel: anders dan een impulsrelais houdt een magneetschakelaar zijn stand niet vast — hij valt terug naar UIT zodra de spoel spanningsloos is. Educatief schema, niet op schaal.
Tekst-fallback: de spoel (klemmen A1/A2) wordt via een stuursignaal bekrachtigd, trekt het anker aan en sluit de hoofdcontacten 1-2 en 3-4; valt de stuurspanning weg, dan duwt de terugveer de contacten open en gaat de last uit (monostabiel, fail-safe).

Dat de schakelaar afvalt zodra de spoel loslaat, is een bewuste veiligheidseigenschap. Valt de stuurspanning weg, bijvoorbeeld door een storing in de schakelklok, dan gaat de geschakelde groep vanzelf uit in plaats van ongecontroleerd aan te blijven staan. Een monteur noemt dat “fail-safe”: bij twijfel kiest het onderdeel voor de veilige, uitgeschakelde stand.

Waarvoor gebruikt u een magneetschakelaar?

U gebruikt een magneetschakelaar overal waar een zware of geschakelde groep automatisch of op afstand aan en uit moet, zonder dat iemand er een knop voor omzet. Het lichte stuursignaal komt dan van een schakelklok, een thermostaat, een schemerschakelaar, een sensor of het tarief-signaal van uw energiemeter. Een paar herkenbare toepassingen:

  • Boiler of warmwatervat op dag-nachttarief: de bekendste toepassing. De boiler warmt ’s nachts op, wanneer de stroom goedkoper is (zie de volgende paragraaf).
  • Buiten-, tuin- en gevelverlichting: een schemerschakelaar of tijdklok stuurt de spoel, en de magneetschakelaar zet ’s avonds een hele rij armaturen tegelijk aan.
  • Zwembad- of vijverpomp: draait op vaste tijden via een tijdklok, of samen met de filterinstallatie.
  • Ventilatie en mechanische afzuiging: een centrale box die op tijden of op een sensor moet draaien.
  • Elektrische poort, hek of rolluik en reclameverlichting: groepen die op afstand of op een klok schakelen.

Fabrikanten bevestigen deze inzet in hun documentatie: de installatie-magneetschakelaar is bedoeld voor het schakelen en regelen van verlichting, verwarming, ventilatie, motoren en pompen. Wat al deze gevallen gemeen hebben, is dat het schakelmoment niet door een persoon wordt bepaald, maar door een automatisme, en dat de last te zwaar is om rechtstreeks door dat automatisme te sturen.

Wegwijzer

Wat wilt u automatisch laten schakelen?

Kies uw situatie. U ziet meteen of een magneetschakelaar het juiste onderdeel is en welke vervolgstap past.

Uw situatie

Een magneetschakelaar, gestuurd door een schakelklok

Voor een boiler op dag-nachttarief zit een magneetschakelaar met een 230 V-spoel tussen het lichte tijd- of tariefsignaal en de zware boilerstroom. Een schakelklok (of bij oudere aansluitingen het nachtstroomsignaal) bekrachtigt de spoel tijdens de daluren; de robuuste hoofdcontacten schakelen de boiler. Zet de boiler nooit rechtstreeks op een klein klokje of slim stopcontact, want die contacten zijn niet gemaakt voor dat vermogen en kunnen vastlassen. Aansluiten is werk voor een erkende elektricien.

Boiler veilig laten schakelen? Vraag een offerte aan

Uw situatie

Een magneetschakelaar op een klok of sensor

Wilt u buiten- of gevelverlichting vanzelf laten aangaan, of een zwembad- of vijverpomp op vaste tijden laten draaien, dan stuurt een schemerschakelaar, tijdklok of sensor de spoel van een magneetschakelaar. Zo schakelt u een hele rij armaturen of een zware pomp tegelijk aan en uit, zonder dat het lichte stuursignaal de volle stroom hoeft te dragen. Kies het type op spoelspanning, aantal polen en de juiste stroomwaarde; een vakman stemt dat op uw groep af.

Iets automatisch laten schakelen? Neem contact op

Let op

Dit is geen magneetschakelaar, maar een impulsschakeling

Wilt u één lamp of groep vanaf veel plekken met drukknoppen aan en uit kunnen zetten, dan hoort daar een impulsrelais bij, geen magneetschakelaar. Het verschil zit in het gedrag: een impulsrelais wisselt bij elke korte druk van stand en houdt die stand vast zonder dat de spoel bekrachtigd blijft. Een magneetschakelaar blijft juist alleen aan zolang zijn spoel spanning krijgt. Voor bediening vanaf meerdere knoppen is de impulsschakeling het juiste principe.

Advies over de juiste schakeling? Neem contact op

Let op

Dit is geen magneetschakelaar, maar een beveiliging

Een magneetschakelaar schakelt, maar hij beveiligt niet. Wilt u een groep beschermen tegen overbelasting of kortsluiting, dan hoort daar een installatieautomaat bij, en tegen lekstroom een aardlekschakelaar of aardlekautomaat. Die grijpen zelf in bij een fout. In de praktijk staan een magneetschakelaar en een automaat vaak sámen op één groep: de automaat bewaakt, de magneetschakelaar schakelt. Twijfelt u of uw kast goed is samengesteld?

Doe de gratis groepenkast-check

Uw keuze verandert niets aan uw installatie. De wegwijzer wijst u alleen naar het juiste onderdeel.

ELEKTRA KONING

Twijfelt u of een magneetschakelaar wel het juiste onderdeel is? Als u licht juist vanaf veel plekken met drukknoppen wilt bedienen, hoort daar een impulsrelais bij, geen magneetschakelaar. En wilt u een groep alleen beveiligen tegen overbelasting of kortsluiting, dan is dat de taak van een installatieautomaat. De magneetschakelaar is er specifiek voor het automatisch schakelen van een zware last op een stuursignaal.

De magneetschakelaar voor de boiler op nachtstroom

De klassieke toepassing van een magneetschakelaar in een woning is het schakelen van een elektrische boiler op nachtstroom. Op een dubbeltarief-aansluiting is de stroom ’s nachts en in het weekend goedkoper. Een boiler die dan opwarmt, kost u minder. Omdat een boiler een flink vermogen trekt, laat u die niet rechtstreeks door een klein tijd- of tariefcontact schakelen, maar via een magneetschakelaar die de zware stroom voor zijn rekening neemt.

De aansturing kan op twee manieren. Bij oudere aansluitingen leverde de netbeheerder daar vaak een apart nachtstroomsignaal voor, dat de spoel tijdens de daltarief-uren bekrachtigde. In andere situaties stuurt u de magneetschakelaar met een eigen schakelklok in de meterkast, ingesteld op de daluren. Welke van de twee bij u van toepassing is, hangt af van uw meter en uw netbeheerder; een elektricien ziet in de kast hoe uw boilergroep nu geschakeld wordt.

Online wordt weleens gedacht dat u de boiler net zo goed rechtstreeks op de schakelklok of op een slim stopcontact kunt zetten. Voor een zware boiler is dat niet verstandig: de contacten van zulke klokjes en stekkerschakelaars zijn niet gemaakt om dat vermogen dag in dag uit te schakelen, branden in en kunnen vastlassen. De magneetschakelaar zit daar juist tussen om dat te voorkomen. Het lichte klokje schakelt alleen de spoel, de robuuste hoofdcontacten schakelen de boilerstroom.

Magneetschakelaar op de boilergroep in de meterkast Situatieschema, educatief en niet op schaal. In de meterkast zitten op de DIN-rail een schakelklok, een installatieautomaat van de boilergroep en een magneetschakelaar. Het lichte stuursignaal (dunne draad) loopt van de schakelklok naar de spoelklemmen A1 en A2 van de magneetschakelaar. De zware boilerstroom (dikke draad) loopt van de automaat via de hoofdcontacten van de magneetschakelaar naar de elektrische boiler: bruin voor de fase (klem 1 naar 2), blauw voor de nul (klem 3 naar 4), en een geel-groene aardedraad rechtstreeks naar de boiler, buiten de contacten om. Fase en nul zitten elk in een eigen klem. De schakelklok schakelt alleen het lichte spoelstroompje; de robuuste contacten schakelen de zware last. De boiler op nachtstroom: licht signaal stuurt de zware last Situatieschema, educatief en niet op schaal. Bruin = fase, blauw = nul, geel-groen = aarde. In de meterkast · de boilergroep N PE STUURSTROOM licht signaal schakelklok B16 automaat 40 A 230 V~ · 2NO 1 A1 3 2 A2 4 magneetschakelaar voeding warm water opwarmen op daltarief elektrische boiler Stuurstroom — licht signaal Schakelklok → spoel A1/A2. Schakelt alleen het spoelstroompje. Boilerstroom — zware last Automaat → hoofdcontacten (1→2, 3→4) → boiler. Aarde apart. elektrakoning.nl
De boilergroep in de meterkast. Een licht stuursignaal van de schakelklok gaat naar de spoelklemmen A1/A2; de zware boilerstroom loopt via de hoofdcontacten van de magneetschakelaar naar de boiler. De aarde loopt apart, buiten de contacten om.

Zit uw boiler nog op een oud nachtstroomrelais dat het niet meer doet, of wilt u van dubbeltarief af? Dan is dit vaak een goed moment om de groep en de kast te laten nakijken. Wij kijken graag met u mee wat in uw situatie de handigste oplossing is.

Het verschil met een impulsschakeling

Het verschil in één zin: een magneetschakelaar blijft alleen ingeschakeld zolang zijn spoel spanning heeft, terwijl een impulsrelais na één korte druk van stand wisselt en die stand vasthoudt zónder dat de spoel bekrachtigd blijft. Ze lijken op elkaar, want beide zijn relais die met een klein signaal een grotere stroom schakelen, maar hun gedrag is tegengesteld.

Vakmensen noemen dat het verschil tussen monostabiel en bistabiel. Een magneetschakelaar is monostabiel: hij heeft één ruststand (uit) en houdt de andere stand (aan) alleen vast zolang u de spoel bekrachtigt. Een impulsrelais, ook wel teleruptor of stroomstootschakelaar, is bistabiel: het heeft twee vaste standen en klikt bij elke puls naar de andere, ook als daarna niets meer op de spoel staat.

Dat verschil bepaalt de toepassing. Wilt u licht vanaf vier of vijf drukknoppen aan en uit kunnen zetten waarbij het licht netjes blijft branden na één klik, dan hoort daar een impulsschakeling bij. Wilt u een boiler of pomp automatisch laten volgen wat een klok of thermostaat zegt, dan gebruikt u een magneetschakelaar: zolang het sein “aan” is, staat de last aan; verdwijnt het sein, dan valt de last af. De impulsschakeling behandelen we in een apart artikel in deze begrippenlijst.

Magneetschakelaar, installatieautomaat of hoofdschakelaar: wat schakelt wat?

Het korte antwoord: een magneetschakelaar schakelt op een stuursignaal, een installatieautomaat beveiligt, en een hoofdschakelaar bedient u met de hand. Ze zitten alle drie op de DIN-rail in dezelfde kast en lijken van buiten op elkaar, maar ze hebben een totaal verschillende taak. In de tabel ziet u het naast elkaar.

Magneetschakelaar, installatieautomaat en hoofdschakelaar naast elkaar Drie modules op de DIN-rail, met per stuk de manier van bedienen. De magneetschakelaar (contactor, 40 ampere, 230 volt-spoel) schakelt automatisch op een stuursignaal op de spoel en beveiligt niet. De installatieautomaat (B16) grijpt uit zichzelf in bij overbelasting of kortsluiting en beveiligt de groep. De hoofdschakelaar bedient u met de hand en zet in een keer de hele installatie uit; hij beveiligt niet. Ze lijken van buiten op elkaar maar hebben een verschillende taak. Magneetschakelaar, automaat of hoofdschakelaar: wat schakelt wat? Ze zitten op dezelfde rail en lijken op elkaar, maar bedienen en beveiligen verschillend. SCHAKELT AUTOMATISCH 40 A 230 V~ · 2NO 1 A1 3 2 A2 4 Magneetschakelaar Stuursignaal op de spoel Schakelt een groep aan/uit op klok, sensor of tarief. Beveiligt niet. BEVEILIGT B16 230 V~ Installatieautomaat Grijpt zelf in Schakelt de groep zelf uit bij overbelasting of kortsluiting. Schakelt niet op commando. SCHAKELT MET DE HAND HOOFDSCHAKELAAR 40 A lastscheider I O Hoofdschakelaar U zet hem zelf om Zet in een keer de hele installatie spanningsloos. Beveiligt niet. elektrakoning.nl
Drie modules op dezelfde rail met een verschillende taak: de magneetschakelaar schakelt automatisch op een stuursignaal, de installatieautomaat beveiligt en grijpt zelf in, en de hoofdschakelaar zet u met de hand om.
OnderdeelHoe wordt het bediend?Wat doet het?
Magneetschakelaar (contactor)Automatisch, via een stuursignaal op de spoelSchakelt een zware of geschakelde groep aan/uit (geen beveiliging)
Installatieautomaat (B16)Grijpt zelf in bij een foutBeveiligt een groep tegen overbelasting en kortsluiting
AardlekschakelaarGrijpt zelf in bij lekstroomBeveiligt tegen elektrocutie en aardfouten
HoofdschakelaarMet de handZet in één keer de hele installatie uit (geen beveiliging)

Let op de veelgemaakte gedachte dat een magneetschakelaar “de groep dus beveiligt”. Dat klopt niet. Loopt er te veel stroom of ontstaat er kortsluiting achter een magneetschakelaar, dan blijft die gewoon aangetrokken staan zolang zijn spoel spanning heeft; het is de installatieautomaat of de aardlekautomaat van die groep die afschakelt. Daarom staat een magneetschakelaar in de praktijk altijd sámen met een automaat op dezelfde groep: de automaat bewaakt, de magneetschakelaar schakelt.

En anders dan de hoofdschakelaar of een handbediende keuzeschakelaar, die u zelf omzet, doet de magneetschakelaar zijn werk zonder dat er iemand bij hoeft te zijn. Precies dat maakt hem geschikt voor alles wat op een klok, sensor of tarief moet lopen.

Spoelspanning, polen en stroom: wat betekenen de getallen?

Op een magneetschakelaar staan een paar getallen die samen bepalen of hij bij uw situatie past: de spoelspanning, het aantal polen en de nominale stroom met de bijbehorende gebruikscategorie. We lopen ze een voor een langs, want ze worden vaak door elkaar gehaald.

Spoelspanning. Dit is de spanning die de spoel nodig heeft om aan te trekken, en die staat los van de stroom die de schakelaar daarna doorlaat. In woningen is 230 V wisselspanning veruit het meest gebruikt: het stuursignaal komt dan gewoon van de installatie zelf. Voor besturingen op laagspanning bestaan ook uitvoeringen met een spoel van 24 V of 12 V, en tussenwaarden zoals 42 V. Kies dus altijd de spoelspanning die bij uw stuursignaal past, want een 24 V-spoel trekt niet aan op 230 V en andersom.

Aantal polen. Elke pool is één contact dat een draad schakelt. Een 2-polige uitvoering schakelt twee draden (bijvoorbeeld fase en nul van een 1-fasegroep), een 4-polige schakelt er vier (de drie fasen en de nul van een 3-fasegroep, of vier aparte kringen). Het aantal polen hangt dus af van wat u wilt schakelen. Fabrikanten geven de contacten aan als maakcontacten (in rust open, “NO”) of verbreekcontacten (in rust dicht, “NC”); een veelgebruikt woningtype heeft bijvoorbeeld twee maakcontacten en geen verbreekcontacten.

Nominale stroom en gebruikscategorie. De stroomwaarde, bijvoorbeeld 25 A, 40 A of 63 A, zegt hoeveel stroom de hoofdcontacten mogen dragen. Maar diezelfde schakelaar mag bij een motor mínder aan dan bij verwarming, en daar dient de gebruikscategorie voor. AC-1 geldt voor rustige, weerstands-achtige belasting zoals een boiler, verwarming of verlichting; daarvoor geldt de hoge stroomwaarde. AC-3 geldt voor motoren, die bij het aanlopen een flinke stroompiek geven; daarvoor ligt de toegestane stroom lager.

De installatie-magneetschakelaar is modulair en klikt op de DIN-rail, net als uw automaten, en telt daardoor mee in de ruimte van uw kast. Een lichte 2-polige uitvoering is vaak 1 module breed, een 4-polige doorgaans 2 modules, en zwaardere types nemen meer plek in. Wilt u weten hoeveel modules er nog vrij zijn in uw kast? Dan telt de magneetschakelaar dus mee als 1, 2 of meer.

Of de nul (N) verplicht mee-geschakeld moet worden, en wanneer een groep 3- of 4-polig geschakeld hoort te worden, hangt af van de situatie en van de norm NEN 1010. Een elektricien bepaalt in uw situatie hoeveel polen er geschakeld moeten worden en of de nul meegaat.

Varianten van de magneetschakelaar

Een magneetschakelaar bestaat in veel uitvoeringen. Welke u nodig heeft, hangt af van wat u schakelt, met welk stuursignaal en hoeveel stroom er doorheen moet. Klap hieronder open wat voor u van belang is.

2-polige magneetschakelaar

De 2-polige uitvoering schakelt twee draden en hoort bij een 1-fasegroep, bijvoorbeeld een boiler of buitenverlichting. Hij schakelt fase en nul tegelijk. In een lichte woninguitvoering is deze vaak maar 1 module breed, zodat hij weinig ruimte in de kast kost.

4-polige magneetschakelaar

De 4-polige uitvoering schakelt vier draden en hoort bij een 3-fasegroep (de drie fasen plus de nul), of bij het gelijktijdig schakelen van vier aparte kringen. U ziet hem bij zwaardere apparaten en krachtstroom. Hij is doorgaans breder dan de 2-polige, meestal rond de 2 modules.

Magneetschakelaar met 230V-spoel

De meest gebruikte woninguitvoering: de spoel trekt aan op 230 V wisselspanning, hetzelfde als uw gewone installatiespanning. Handig, want u hebt geen aparte laagspanningsbron nodig. Een schakelklok, schemerschakelaar of thermostaat op 230 V stuurt de spoel rechtstreeks aan.

Magneetschakelaar met 24V-spoel

De 24 V-uitvoering (er bestaan ook 12 V- en 42 V-spoelen) hoort bij een besturing op laagspanning, bijvoorbeeld een regeling, domotica of een veiligheidscircuit. Let op: de spoelspanning moet exact passen bij uw stuursignaal, anders trekt de schakelaar niet of onbetrouwbaar aan.

Geruisloze (bromvrije) magneetschakelaar

Een gewone wisselstroom-magneetschakelaar kan een lichte bromtoon geven. Voor plekken waar dat stoort, zoals een meterkast bij een slaapkamer, bestaan geruisloze of bromvrije uitvoeringen met een stil aangestuurde spoel. Fabrikanten bieden deze specifiek aan voor geluidgevoelige omgevingen.

Magneetschakelaar 25A, 40A of 63A

De stroomwaarde bepaalt hoe zwaar de last mag zijn. Installatie-magneetschakelaars zijn leverbaar van ongeveer 16 A tot 100 A. Een 25 A- of 40 A-type past bij de meeste woningtoepassingen zoals een boiler of verlichting; 63 A en hoger ziet u bij zwaardere of zakelijke installaties. Let daarbij altijd op de gebruikscategorie (zie hieronder).

AC-1 of AC-3 (gebruikscategorie)

De gebruikscategorie zegt voor wat voor last de stroomwaarde geldt. AC-1 is voor rustige belasting (verwarming, boiler, verlichting) en gebruikt de volle stroomwaarde. AC-3 is voor motoren, die bij het starten een piek geven; daar mag de schakelaar minder stroom voeren. Schakelt u een motor of pomp, kijk dan naar de AC-3-waarde, niet naar AC-1.

Veelvoorkomende problemen bij een magneetschakelaar

Een magneetschakelaar gaat meestal jarenlang mee, want er is weinig dat kan slijten. Toch komen er een paar herkenbare klachten voor. Vaak zit de oorzaak niet in de schakelaar zelf, maar in het stuursignaal of de belasting. Klap hieronder open wat op uw situatie lijkt.

De magneetschakelaar bromt of zoemt

Een lichte bromtoon is bij een wisselstroomtype normaal, maar een harde brom of ratel wijst vaak op vuil op de magneetkern of een spoelspanning die net te laag is, waardoor de kern niet strak aantrekt. Op geluidgevoelige plekken kunt u kiezen voor een geruisloze uitvoering. Wordt de brom erger of gaat hij samen met warmte, laat het dan nakijken.

Laat het nakijken door onze elektricien

De magneetschakelaar schakelt niet (blijft uit)

Trekt de schakelaar niet aan, dan komt er meestal geen (of te weinig) spanning op de spoel: de schakelklok, thermostaat of het tarief-signaal stuurt niet, of er zit een draad los. Soms is de spoel zelf doorgebrand. Ga niet zelf in de bedrading van de kast zoeken als u niet zeker weet wat u doet; laat een elektricien meten waar het sein blijft steken.

Wij zoeken de oorzaak op

De magneetschakelaar blijft hangen of kleeft

Blijft uw apparaat aan terwijl het uit zou moeten, dan kunnen de hoofdcontacten aan elkaar zijn vastgelast, bijvoorbeeld door jarenlang schakelen van een zware of vonkende last. De schakelaar valt dan niet meer af, ook al is de spoel spanningsloos. Dat is een reden om hem te vervangen, en werk voor een vakman, want de last blijft ongewild onder spanning.

Vervangen nodig? Neem contact op

De magneetschakelaar wordt warm of tikt steeds aan en af

Warme contacten wijzen op een te zware last of een slechte verbinding; snel achter elkaar aan- en aftikken (klapperen) wijst op een wankel stuursignaal of een verkeerde spoelspanning. Beide slijten de contacten versneld en horen niet. Trek bij twijfel de betreffende groep niet zelf open, maar laat de oorzaak veilig opzoeken.

Laat de oorzaak veilig opzoeken

Zelf aansluiten of een elektricien inschakelen?

Ons advies is duidelijk: laat het plaatsen en aansluiten van een magneetschakelaar over aan een erkende elektricien. Een magneetschakelaar zit middenin de groepenkast, op de zwaar belaste groepen, en werkt samen met de beveiliging eromheen. Een fout is hier geen “lampje dat het niet doet”, maar een risico op kortsluiting, oververhitting of een last die ongewild onder spanning blijft.

De schakelaar zijn werk laten doen is natuurlijk gewoon veilig; daar is hij voor. Uw boiler die ’s nachts opwarmt of de gevelverlichting die vanzelf aangaat, hoeft u nergens voor om te zetten. Maar het kiezen van het juiste type, met de passende spoelspanning, het juiste aantal polen en de goede gebruikscategorie, en het correct aansluiten van stuurstroom en last, is vakwerk. Daar komen ook de norm en, bij zwaardere groepen, de juiste beveiliging ervoor bij kijken.

Een vaste prijs voor “een magneetschakelaar” bestaat daarom niet. Wat de kosten bepaalt, is het type schakelaar, het aantal polen, of het onderdeel los wordt geplaatst of onderdeel is van een grotere klus, en hoe uw kast erbij staat. Wilt u een prijs die bij úw situatie past? Vraag dan vrijblijvend een offerte aan. Twijfelt u eerst of uw kast dit veilig aankan? Dan geeft de gratis groepenkast-check uitsluitsel.

Veelgestelde vragen

Hoe werkt een magneetschakelaar?

Een magneetschakelaar werkt met een elektromagneet. Zet u een stuurspanning op de spoel (de klemmen A1 en A2), dan trekt die de hoofdcontacten dicht en gaat de stroom naar uw apparaat. Valt de stuurspanning weg, dan duwt een veer de contacten weer open en gaat het apparaat uit. Zo stuurt een licht signaal van een klok of thermostaat een zware last, veilig gescheiden. De schakelaar blijft alleen aan zolang de spoel spanning krijgt.

Vragen over uw installatie? Wij denken graag mee
Wat is het verschil tussen een magneetschakelaar en een relais?

Beide zijn schakelaars die met een spoel een stroomkring bedienen, maar ze zijn voor verschillend werk gebouwd. Een gewoon relais schakelt kleine signaal- of stuurstroompjes, bijvoorbeeld in een besturing. Een magneetschakelaar (contactor) is juist gemaakt om vermogen te schakelen: zwaardere stroom voor een boiler, motor of verlichting, met stevige hoofdcontacten die daar tegen kunnen. Kort gezegd is een magneetschakelaar een zwaar uitgevoerd relais voor de last zelf.

Niet zeker welk onderdeel u nodig heeft? Stel uw vraag
Waarvoor wordt een magneetschakelaar in de meterkast gebruikt?

Voor alles wat automatisch of op afstand moet schakelen zonder dat u er een knop voor omzet. De klassieke toepassing is een boiler op nachtstroom, die ’s nachts opwarmt via een schakelklok. Verder gebruikt u hem voor buiten- en tuinverlichting op een schemerschakelaar, voor een zwembad- of vijverpomp op een tijdklok, en voor ventilatie, een poort of reclameverlichting. Steeds stuurt een licht signaal de spoel, terwijl de zware stroom over de magneetschakelaar loopt.

Wilt u iets automatisch laten schakelen? Neem contact op
Waarom bromt of zoemt mijn magneetschakelaar?

Een zachte bromtoon is bij een wisselstroomtype normaal. Wordt het een harde brom of geratel, dan zit er vaak vuil op de magneetkern of is de spoelspanning net te laag, zodat de kern niet strak aantrekt. Op een plek waar geluid stoort, kunt u een geruisloze (bromvrije) uitvoering kiezen. Gaat het brommen samen met warmte of neemt het toe, laat het dan nakijken, want dat hoort niet.

Hoort u iets vreemds in de kast? Laat het nakijken
Hoe weet ik of mijn magneetschakelaar en groepenkast nog kloppen?

Dat is lastig zelf te beoordelen, want het gaat om de juiste spoelspanning, het aantal polen, de gebruikscategorie en of alles goed samenwerkt met de beveiliging en de norm NEN 1010. Een oud nachtstroomrelais dat blijft hangen of een schakelaar die bromt of warm wordt, is een teken om te laten kijken. Elektra Koning biedt daarvoor een gratis groepenkast-check, zodat u zwart-op-wit weet of uw kast nog veilig is.

Benieuwd of uw kast nog klopt? Doe de gratis groepenkast-check
Elektra Contact Mascotte

Wilt u een magneetschakelaar laten plaatsen, aansluiten of nakijken?

Heb je een vraag?